Er solig‘ini kimlar to‘laydi?

Quyidagi huquqlar asosida er uchastkasiga ega bo‘lgan jismoniy shaxslar er solig‘ini to‘laydi:

• mulk huquqi;
• egalik qilish huquqi;
• foydalanish huquqi;
• ijara huquqi.

Yuridik shaxs tashkil etgan yoki tashkil etmagan holda faoliyat yurituvchi dehqon xo‘jaliklari ham jismoniy shaxslardan olinadigan er solig‘ini to‘lovchilar hisoblanadi.

Muhim: er solig‘ini to‘lash majburiyati faqat erning xususiy mulk ekaniga emas, undan foydalanish yoki ijara huquqi mavjudligiga ham bog‘liq.

Ijaraga olingan er uchun nima to‘lanadi?

Tuman yoki shahar hokimi bilan tuzilgan ijara shartnomasi asosida berilgan er uchastkasi uchun to‘lanadigan ijara to‘lovi er solig‘iga tenglashtiriladi.

Bunday er uchastkalariga nisbatan jismoniy shaxslar uchun belgilangan:

• soliq stavkalari;
• soliq imtiyozlari;
• soliqni hisoblash;
• soliqni to‘lash tartibi qo‘llaniladi.

Qaysi er uchastkalariga soliq solinadi?

Er solig‘i, jumladan, quyidagi er uchastkalari uchun to‘lanadi:

• qishloq xo‘jaligi va dehqon xo‘jaligini yuritish uchun berilgan erlar;
• yakka tartibda uy-joy qurish uchun berilgan erlar;
• jamoa bog‘dorchiligi, uzumchiligi va polizchiligi uchun ajratilgan erlar;
• yakka tartibdagi va jamoa garajlari egallagan erlar;
• xizmat yuzasidan berilgan chek erlar;
• uy-joy yoki boshqa imorat bilan birga meros, hadya yoki oldi-sotdi asosida huquqi o‘tgan erlar;
• qonunchilikda belgilangan tartibda xususiylashtirilgan erlar;
• tadbirkorlik faoliyati uchun foydalaniladigan yoki ijaraga berilgan erlar.

Ko‘p kvartirali uy atrofidagi erga soliq solinadimi?

Ko‘p kvartirali uy egallagan va mulkdorlarga umumiy notijorat foydalanish uchun berilgan tutash er uchastkasi, qoida tariqasida, jismoniy shaxslar er solig‘ining ob’ekti hisoblanmaydi.

Biroq quyidagi erlar bundan mustasno:

• tadbirkorlik faoliyati uchun ajratilgan yoki foydalanilayotgan joylar;
• ko‘p kvartirali uydagi noturar ko‘chmas mulk ob’ektiga tegishli er maydoni.

E’tibor bering: ko‘p kvartirali uyning umumiy hovlisi uchun alohida er solig‘i to‘lanmasligi mumkin, ammo do‘kon, ofis yoki boshqa tijorat ob’ekti egallagan erga soliq hisoblanadi.

Er meros bo‘yicha o‘tganda

Uy-joy, noturar bino yoki inshoot meros bo‘yicha o‘tishi bilan birga unga tegishli er uchastkasiga bo‘lgan huquq ham merosxo‘rga o‘tadi.

Bunday holda er solig‘i meros qoldiruvchining mavjud soliq majburiyatlari hisobga olingan holda merosxo‘rdan undiriladi.

Soliq bazasi qanday aniqlanadi?

Er solig‘ining soliq bazasi, qoida tariqasida, kadastr organlarida qayd etilgan er uchastkasining maydoni hisoblanadi.

Agar er uchastkasining bir qismi soliqdan ozod qilingan bo‘lsa, soliq bazasi umumiy maydondan imtiyozli maydonni chiqarish orqali aniqlanadi.

Er uchastkasidan hujjatlarda belgilanganidan ortiq maydonda foydalanilsa, amalda foydalanilayotgan maydon bo‘yicha ham soliq majburiyati yuzaga kelishi mumkin.

Stavka qanday belgilanadi?

Jismoniy shaxslar uchun er solig‘ining bazaviy stavkalari erning:

• joylashgan hududi;
• maqsadi;
• maydoni;
• qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yoki mo‘ljallanmaganiga qarab belgilanadi.

Tuman va shahar xalq deputatlari Kengashlari mahalla, ko‘cha, daha yoki massiv xususiyatidan kelib chiqib bazaviy stavkaga qonunchilikda belgilangan koeffitsientlarni qo‘llashi mumkin.

Shu sababli: bir xil maydondagi er uchastkalari bo‘yicha soliq summasi ularning manzili va foydalanish maqsadiga qarab farq qilishi mumkin.

Soliqni kim hisoblaydi?

Jismoniy shaxslar uchun er solig‘ini er uchastkasi joylashgan hududdagi soliq organi:

• kadastr ma’lumotlari;
• er maydoni;
• belgilangan stavka;
• mahalliy koeffitsient;
• mavjud imtiyozlar asosida hisoblaydi.

To‘lov xabarnomasi soliq to‘lovchiga shaxsiy kabinet, elektron xizmatlar yoki boshqa belgilangan usulda etkaziladi.

Ma’lumotlarda xato bo‘lsa

Agar soliq hisobida:

• er maydoni;
• erga bo‘lgan huquq;
• mulkdor yoki foydalanuvchi;
• erdan foydalanish maqsadi;
• soliq imtiyozi noto‘g‘ri ko‘rsatilgan bo‘lsa, tasdiqlovchi hujjatlar bilan soliq organiga murojaat qilish lozim.

Kadastr ma’lumotlarida xato bo‘lsa, dastlab kadastr organida tegishli ma’lumotlarni tuzatish talab etiladi.