Jazoni o‘tashdan muddatidan ilgari ozod qilish

V Dume obsudyat proekt amnistii, priurochennoy k yubileyu Pobedы — KVnews.ru

Muddatidan ilgari ozod qilish hollari

Sud tayinlagan jazo muddati tugamasdan mahkum:

jazoni o‘tashdan muddatidan ilgari shartli ozod qilinganda;
jazoning o‘talmagan qismi engilroq jazo bilan almashtirilganda;
kasalligi yoki mehnat qobiliyatini yo‘qotganligi sababli;
amnistiya yoki afv akti asosida ozod qilinishi mumkin.

Muddatidan ilgari shartli ozod qilish belgilangan tartib-qoidalarga rioya qilgan va mehnatga halol munosabatda bo‘lgan mahkumga nisbatan sud tomonidan qo‘llanadi.

O‘talishi kerak bo‘lgan eng kam muddat

Voyaga etgan mahkumga nisbatan muddatidan ilgari shartli ozod qilish, qoida tariqasida, u:

ijtimoiy xavfi katta bo‘lmagan yoki uncha og‘ir bo‘lmagan jinoyat uchun tayinlangan jazoning kamida uchdan bir qismini;
og‘ir jinoyat uchun yoki qonunda belgilangan takroriy qasddan jinoyat holatida jazoning kamida yarmini;
o‘ta og‘ir jinoyat yoki qonunda belgilangan boshqa og‘irlashtiruvchi holatlarda jazoning kamida uchdan ikki qismini haqiqatda o‘tab bo‘lganidan keyin qo‘llanishi mumkin.

Qonunda ayrim jinoyatlar va mahkumlar toifalari uchun muddatidan ilgari shartli ozod qilishni qo‘llashga yo‘l qo‘yilmasligi belgilangan.

Muhim: jazoning belgilangan qismini o‘tab bo‘lish mahkum avtomatik ravishda ozod qilinadi degani emas. Uning xulq-atvori va tuzalish yo‘liga o‘tganligi baholanib, yakuniy qarorni sud qabul qiladi.

Sudga taqdim etish va iltimosnoma berish

Mahkum qonunda belgilangan jazo qismini o‘tab bo‘lganidan keyin bir oy ichida muassasa ma’muriyati uni:

muddatidan ilgari shartli ozod qilishga;
jazoning o‘talmagan qismini engilroq jazo bilan almashtirishga taqdim etish yoki rad etish masalasini ko‘rib chiqishi shart.

Bu qoida mahkum yoki uning advokati tegishli iltimosnoma bilan sudga bevosita murojaat qilmagan hollarda qo‘llanadi.

Ma’muriyat rad etgan masalani mahkum tuzalish yo‘liga o‘tgan bo‘lsa, uch oydan keyin qayta ko‘rib chiqishi mumkin. Sud rad etgan taqdirda esa takroriy taqdimnoma yoki iltimosnoma kamida olti oydan keyin beriladi.

Kitob o‘qiganlik asosida jazo muddatini qisqartirish

2026-yil 17-apreldan ayrim mahkumlarga o‘qigan kitoblari bo‘yicha imtihon natijasi asosida jazo muddatini qisqartirish imkoniyati berildi. Bu tartib umrbod ozodlikdan mahrum qilingan shaxslarga tatbiq etilmaydi.

Mahkum muassasa ma’muriyatiga ariza beradi. Muassasa xodimlari va jamoatchilik vakillaridan iborat komissiya imtihon o‘tkazib, kitob o‘qilganligi haqida xulosa qabul qiladi.

Ijobiy xulosa qabul qilinsa, muassasa ma’muriyati jazo muddatini qisqartirish to‘g‘risida sudga taqdimnoma yuboradi. Mahkum yoki uning advokati komissiya xulosasidan norozi bo‘lsa, sudga iltimosnoma kiritish huquqiga ega.

Ushbu masalalar O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi, Jinoyat-protsessual kodeksi, Jinoyat-ijroiya kodeksi va 2026-yil 15-yanvardagi O‘RQ-1114-son Qonun bilan tartibga solinadi.