Muqobil xizmat — umumiy harbiy majburiyatni chaqiruv bo‘yicha harbiy xizmat o‘rniga iqtisodiyot va ijtimoiy sohaning turli tarmoqlarida yordamchi ishlar bajarish orqali o‘tashning alohida turidir.
Muqobil xizmat huquqiga:
— 18 yoshdan 27 yoshgacha;
— harbiy ro‘yxatda turgan;
— harbiy xizmatga chaqirilishi lozim bo‘lgan;
— diniy ta’limoti qurol-yarog‘dan foydalanish va Qurolli Kuchlarda xizmat qilishga yo‘l qo‘ymaydigan ro‘yxatdan o‘tgan diniy tashkilot hisobida turgan fuqarolar ega.
Shu sabab muqobil xizmat harbiy xizmat o‘rniga barcha chaqiriluvchilar xohishiga ko‘ra tanlanadigan umumiy variant emas.
Muqobil xizmat:
— umumiy tartibda — 24 oy;
— oliy ma’lumotli fuqarolar uchun — 18 oy davom etadi.
Fuqarolar muqobil xizmatni turar joyida yoki mamlakatning boshqa hududlaridagi belgilangan korxona, tashkilot va muassasalarda o‘taydi.
Ular ishlaydigan tashkilotlar hamda bajarilishi mumkin bo‘lgan ishlar ro‘yxati belgilangan tartibda shakllantiriladi.
Muqobil xizmatni o‘tayotgan fuqaroga ish haqining 80 foizi to‘lanadi, qolgan belgilangan qismi tegishli tartibda ushlab qolinadi.
Muqobil xizmatdagi fuqarolarga mehnat qonunchiligi tatbiq etiladi va xizmat muddati mehnat stajiga qo‘shiladi.
Muqobil xizmatchi:
— belgilangan joyda xizmatni o‘tashi;
— ichki mehnat tartibiga;
— qonunchilik va mehnat shartnomasi shartlariga rioya qilishi shart.
Qonunchilikda uning rahbarlik yoki saylanadigan lavozimni egallashi va tadbirkorlik bilan shug‘ullanishiga cheklovlar ham mavjud.
Eslatma: muqobil xizmat muddati 24 oy yoki 18 oy bo‘lib, u 12 oylik muddatli harbiy xizmat bilan bir xil muddatda emas.