Muallifning shaxsiy nomulkiy va mulkiy huquqlari

Muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari nimalar?

Asar muallifi quyidagi shaxsiy nomulkiy huquqlarga ega:

asar muallifi deb e’tirof etilish — mualliflik huquqi;
asardan o‘zining haqiqiy ismi, taxallusi bilan yoki imzosiz foydalanishga ruxsat berish;
asarni oshkor qilish yoki oshkor qilishga ruxsat berish;
qonunda belgilangan tartibda asarni chaqirib olish;
asarni yoki uning nomini muallif sha’ni va qadr-qimmatiga zarar etkazadigan buzib ko‘rsatishdan himoya qilish.

Asarni chaqirib olish mumkinmi?

Muallif asarni oshkor qilish to‘g‘risidagi avval qabul qilgan qaroridan voz kechib, uni chaqirib olish huquqiga ega.

Biroq bunday holda asardan foydalanish huquqini olgan shaxslarga etkazilgan zarar, shu jumladan boy berilgan foyda qoplanishi kerak. Agar asar allaqachon oshkor qilingan bo‘lsa, muallif uni chaqirib olish haqida ommaga ma’lum qilishi va mavjud nusxalarni o‘z hisobidan muomaladan olib qo‘yishi mumkin.

Muallifning mulkiy huquqlari nimalardan iborat?

Muallif asardan har qanday shaklda va har qanday usulda foydalanishga mutlaq huquqqa ega.

Bu, jumladan:

asarni takrorlash;
nusxalarini tarqatish;
asarni barchaning e’tiboriga etkazish;
nusxalarni prokatga berish;
tarqatish maqsadida nusxalarni import qilish;
qonunda nazarda tutilgan boshqa usullarda foydalanish huquqlarini qamrab oladi.

Qonunda belgilangan istisnolardan tashqari, boshqa shaxslar asardan huquq egasining yoki boshqa vakolatli shaxsning ruxsatisiz foydalana olmaydi.

Shaxsiy huquqlarni boshqa shaxsga berish mumkinmi?

Yo‘q. Muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlari uning mulkiy huquqlaridan mustaqil bo‘lib, asardan foydalanishga bo‘lgan mutlaq mulkiy huquqlar boshqa shaxsga o‘tkazilgan taqdirda ham muallifning o‘zida saqlanadi.

Muallifning shaxsiy nomulkiy huquqlaridan voz kechishi yoki ularni boshqa shaxsga berishga qaratilgan kelishuv haqiqiy hisoblanmaydi.

Asarga o‘zgartish kiritish mumkinmi?

Asarni nashr etish, omma oldida ijro etish yoki undan boshqa tarzda foydalanishda asarning o‘ziga, uning nomi yoki muallif ko‘rsatilishiga o‘zgartish kiritish, qoida tariqasida, muallifning roziligini talab qiladi.

Muallifning roziligisiz asarni illyustratsiya, so‘zboshi, xotima, sharh yoki tushuntirishlar bilan to‘ldirish ham qonunda belgilangan talablarga muvofiq baholanadi.

Eslatma: muallif asardan foydalanishga oid mulkiy huquqlarni boshqa shaxsga berishi mumkin, ammo bu uning mualliflik, ism va obro‘ni himoya qilish huquqlarini yo‘qotishiga olib kelmaydi.

Normativ hujjatlar

Maqola foydali bo‘ldimi?

Bo‘limlar