O‘zbekistonda bo‘lishi nomaqbul deb topilgan chet el fuqarolari ro‘yxati

Ro‘yxat nima?

O‘zbekistonda bo‘lishi nomaqbul deb topilgan shaxslar ro‘yxati — muayyan xatti-harakatlari tufayli O‘zbekiston hududiga kirishi va mamlakatda bo‘lishi cheklangan chet el fuqarolari hamda fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar haqidagi ro‘yxat.

Ro‘yxat O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi tomonidan vakolatli organlarning taqdimnomalari asosida shakllantiriladi va yuritiladi.

Shaxs qaysi asoslarga ko‘ra Ro‘yxatga kiritiladi?

Chet el fuqarosi yoki fuqaroligi bo‘lmagan shaxsning quyidagi ommaviy chiqishlari yoki harakatlari uni Ro‘yxatga kiritish uchun asos bo‘lishi mumkin:

O‘zbekistonning davlat suvereniteti, hududiy yaxlitligi yoki xavfsizligiga zid harakatlar;
davlatlararo, ijtimoiy, milliy, irqiy yoki diniy adovatni keltirib chiqaruvchi harakatlar;
O‘zbekiston xalqining sha’ni, qadr-qimmati yoki tarixini tahqirlash.

Ro‘yxatga kiritish uchun qonunchilikda belgilangan tartibda rasmiy taqdimnoma va uni tasdiqlovchi asoslar mavjud bo‘lishi kerak.

Kimlar taqdimnoma kiritishi mumkin?

Ro‘yxatga kiritish masalasi:

Oliy Majlis Qonunchilik palatasi Kengashi;
Oliy Majlis Senati Kengashi;
qonunchilikda belgilangan maxsus vakolatli davlat organlari taqdimnomasi asosida ko‘rib chiqiladi.

Shaxs qanday xabardor qilinadi?

Tashqi ishlar vazirligi shaxsni yoki uning qonuniy vakilini Ro‘yxatga kiritilganligi haqida uch ish kuni ichida bevosita yoki diplomatik kanallar orqali xabardor qiladi.

Xabarnomada qabul qilingan qaror va uning asosiy huquqiy oqibatlari ko‘rsatiladi.

Ro‘yxatga kiritish qanday oqibatlarga olib keladi?

Ro‘yxatga kiritilgan shaxsga:

O‘zbekiston hududiga kirishga yo‘l qo‘yilmaydi;
O‘zbekistonda bo‘lsa, mamlakatdan chiqib ketish talabi qo‘yiladi;
O‘zbekistonda ko‘chmas mulk sotib olish;
yuridik shaxs tashkil etishda ishtirok etish;
tadbirkorlik faoliyati bilan shug‘ullanish;
mehnat shartnomasi asosida ishlash;
ayrim moliyaviy va mulkiy munosabatlarda ishtirok etish bo‘yicha qonunchilikda belgilangan cheklovlar qo‘llanilishi mumkin.

Shaxs O‘zbekistonda bo‘lsa nima bo‘ladi?

Ro‘yxatga kiritilgan va O‘zbekiston hududida bo‘lgan shaxs xabarnoma olganidan keyin belgilangan muddatda mamlakatdan ixtiyoriy ravishda chiqib ketishi kerak.

Belgilangan talab bajarilmasa, shaxs qonunchilikda belgilangan tartibda deportatsiya qilinishi mumkin.

Deportatsiya — chet el fuqarosi yoki fuqaroligi bo‘lmagan shaxsni vakolatli organ qarori asosida O‘zbekiston hududidan majburiy chiqarib yuborish.

Deportatsiya qilingan shaxsning O‘zbekistonga kirish huquqi Ro‘yxatda bo‘lish muddati davomida cheklanadi.

Ro‘yxatda bo‘lish muddati o‘zgartirilishi mumkinmi?

Qonunchilikda belgilangan asoslar mavjud bo‘lsa:

shaxsning Ro‘yxatda bo‘lish muddati uzaytirilishi;
shaxs Ro‘yxatdan muddatidan oldin chiqarilishi mumkin.

Bu masala ham vakolatli organning asoslantirilgan taqdimnomasi yoki iltimosnomasi asosida ko‘rib chiqiladi. 2026-yilda Oliy Majlis palatalari kengashlarining bu boradagi murojaatlarni ko‘rib chiqish tartibi aniqlashtirilgan.

Qarordan shikoyat qilish mumkinmi?

Ro‘yxatga kiritilgan shaxs qabul qilingan qaror, deportatsiya yoki qo‘llanilgan boshqa cheklovlar ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda:

yuqori turuvchi vakolatli organga;
sudga shikoyat qilishi mumkin.

Shikoyat berilgani qarorning ijrosini avtomatik ravishda to‘xtatib qo‘ymaydi, agar vakolatli organ yoki sud boshqacha qaror qabul qilmasa.

Normativ hujjatlar

«O‘zbekiston Respublikasida chet el fuqarolarining va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslarning huquqiy holati to‘g‘risida»gi Qonun

2024-yil 15-noyabrdagi O‘RQ-998-son Qonun