Kim sug‘urtalanishi shart

Transport vositasining egasi undan foydalanishda boshqa shaxslarning hayoti, sog‘lig‘i va mol-mulkiga zarar etkazganlik uchun o‘z fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urtalashi shart.

Transport vositasiga egalik qilish huquqi vujudga kelgan kundan boshlab 10 kundan kechiktirmay majburiy sug‘urta shartnomasi tuzilishi kerak.

Chet davlatda ro‘yxatdan o‘tkazilgan va O‘zbekistonda vaqtincha foydalanilayotgan transport vositasi xalqaro majburiy sug‘urta tizimi polisi bilan qamrab olinmagan bo‘lsa, uning egasi O‘zbekiston hududiga kirganda sug‘urta shartnomasini butun foydalanish muddatiga, lekin kamida 15 kunga tuzishi shart.

Sug‘urta nimani qoplaydi

Majburiy sug‘urta transport vositasidan foydalanish oqibatida jabrlanuvchining:

• hayotiga;
• sog‘lig‘iga;
• mol-mulkiga etkazilgan zarar bo‘yicha transport vositasi egasining fuqarolik javobgarligini qamrab oladi.

Muhim: majburiy avtosug‘urta aybdor haydovchining o‘z avtomobiliga etkazilgan zararni qoplamaydi. O‘z avtomobilini himoya qilish uchun ixtiyoriy KASKO sug‘urtasi tuzilishi mumkin.

Sug‘urtalash majburiyati tatbiq etilmaydigan holatlar

Quyidagi transport vositalari bo‘yicha majburiy sug‘urta talab etilmaydi:

• konstruktiv maksimal tezligi soatiga 20 kilometrdan oshmaydigan transport vositalari;
• tirkamalar, shuningdek dvigatelining ish hajmi 50 kub santimetrdan oshmaydigan ikki va uch g‘ildirakli transport vositalari;
• odam yoki hayvon kuchi bilan harakatga keltiriladigan transport vositalari;
• Qurolli Kuchlarning transport vositalari, xo‘jalik faoliyatida ishlatiladigan avtobuslar, engil avtomobillar va boshqa transport vositalari bundan mustasno;
• chet davlatda ro‘yxatdan o‘tkazilgan va O‘zbekistonda amal qiladigan xalqaro majburiy sug‘urta tizimi bilan qamrab olingan transport vositalari;
• fuqarolik javobgarligi boshqa shaxs tomonidan ushbu transport vositasi bo‘yicha sug‘urtalangan egalar.

Sug‘urta hodisasi hisoblanmaydigan holatlar

Jumladan, quyidagilar majburiy avtosug‘urta bo‘yicha sug‘urta hodisasi hisoblanmaydi:

• polisda ko‘rsatilmagan transport vositasidan foydalanishda zarar etkazilishi;
• ma’naviy zarar yoki boy berilgan foyda;
• maxsus ajratilgan joyda musobaqa, sinov yoki o‘quv mashqi paytida etkazilgan zarar;
• atrof muhit ifloslanishi;
• tashilayotgan yuk tufayli yuzaga kelgan va boshqa majburiy sug‘urta turi bilan qamrab olinadigan zarar;
• xodim mehnat vazifasini bajarayotganda unga etkazilgan va ish beruvchining majburiy sug‘urtasi bilan qoplanadigan zarar;
• tashuvchining yo‘lovchi oldidagi majburiy sug‘urtasi bilan qamrab olinadigan zarar;
• aybdor haydovchining o‘z avtomobili, tirkamasi, yuki yoki uskunasiga etkazilgan zarar;
• yuklash yoki tushirish vaqtida, shuningdek korxona hududida etkazilgan ayrim zararlar;
• noyob va tarixiy buyumlar, qimmatbaho metallar, san’at asarlari, qo‘lyozmalar, qimmatli qog‘ozlar, pul yoki valyutaga etkazilgan zarar;
• jabrlanuvchining qasddan qilgan harakati natijasida yuzaga kelgan zarar.

Cheklangan va cheklanmagan polis

Cheklangan polisda transport vositasini boshqarishga ruxsat etilgan shaxslar polisda ko‘rsatiladi. Polisda ko‘rsatilmagan shaxsning transportni boshqarishi sug‘urta shartlarining buzilishi hisoblanishi mumkin.

Cheklanmagan polisda transport vositasini boshqaruvchi haydovchilar soni cheklanmaydi. Bunday polisda mulkdor, uning yaqin qarindoshlari va transport vositasidan foydalanuvchi boshqa egalar alohida ko‘rsatilmaydi, ammo ularning fuqarolik javobgarligi sug‘urtalangan hisoblanadi.

Polisni rasmiylashtirish

Transport vositasining egasi majburiy sug‘urtani amalga oshirish huquqiga ega sug‘urtalovchini mustaqil tanlaydi.

Polis:

• sug‘urta tashkiloti, uning filiali yoki agenti orqali;
• sug‘urtalovchining elektron xizmatlari orqali rasmiylashtirilishi mumkin.

Sug‘urta polisi sug‘urta mukofoti to‘langanidan keyin Yagona avtomatlashtirilgan axborot tizimida rasmiylashtiriladi.

Muhim: avtomobilning old oynasiga yopishtiriladigan maxsus davlat belgisini berish talabi bekor qilingan. Polis haqidagi ma’lumot elektron axborot tizimi orqali tekshiriladi.

Majburiy avtosug‘urtaning asosiy shartlari «Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish to‘g‘risida»gi Qonun va Vazirlar Mahkamasining 2008-yil 24-iyundagi 141-son qarori bilan belgilangan.