Bojxona nazorati nima?

Bojxona nazorati — bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikka rioya etilishini ta’minlash maqsadida bojxona organlari tomonidan amalga oshiriladigan chora-tadbirlar majmui.

Bojxona nazorati:

• tovarlar;
• qo‘l yuki va bagaj;
• transport vositalari;
• pochta va kurьerlik jo‘natmalari;
• valyuta va valyuta qimmatliklari;
• tovarlarga doir hujjatlar va ma’lumotlarga nisbatan amalga oshirilishi mumkin.

Bojxona nazorati qachon boshlanadi?

O‘zbekiston hududiga olib kirilayotgan tovar va transport vositalari bojxona chegarasini kesib o‘tgan paytdan bojxona nazorati ostiga tushadi.

Olib chiqilayotgan tovarlar esa bojxona deklaratsiyasi yoki ularni olib chiqishga asos bo‘lgan boshqa hujjat taqdim etilgan paytdan amalda chegarani kesib o‘tguniga qadar nazorat ostida bo‘ladi.

Bojxona nazorati qanday shakllarda o‘tkaziladi?

Bojxona organlari, jumladan:

• hujjatlar va ma’lumotlarni tekshirish;
• og‘zaki so‘rov;
• bojxona ko‘zdan kechiruvi;
• tovar va transport vositalarini bojxona ko‘rigidan o‘tkazish;
• shaxsiy ko‘rik;
• bojxona identifikatsiyasi vositalarini qo‘llash;
• binolar va hududlarni ko‘zdan kechirish;
• tovar chiqarib yuborilganidan keyingi bojxona nazorati;
• qonunchilikda belgilangan boshqa nazorat shakllaridan foydalanishi mumkin.

Bojxona organi muayyan vaziyatda etarli bo‘lgan nazorat shaklini tanlaydi.

Ko‘zdan kechirish va bojxona ko‘rigi o‘rtasida qanday farq bor?

Bojxona ko‘zdan kechiruvi — tovar, bagaj yoki transport vositasining tashqi holatini, o‘ramlarini ochmasdan va konstruktsiyasini buzmasdan tekshirish.

Bojxona ko‘rigi — tovar o‘ramlarini ochish, transportning yuk joylarini tekshirish, tovar miqdori va xususiyatlarini aniqlash bilan bog‘liq batafsil tekshiruv.

Bojxona ko‘rigi, qoida tariqasida, deklaratsiya qabul qilinganidan keyin va deklarant yoki uning vakili ishtirokida o‘tkaziladi.

Qonunda belgilangan ayrim hollarda ko‘rik ularning ishtirokisiz ham o‘tkazilishi mumkin.

Shaxsiy ko‘rik qachon o‘tkaziladi?

Shaxsiy ko‘rik — jismoniy shaxs taqiqlangan yoki deklaratsiya qilinmagan tovarlarni o‘zida yashirgan deb hisoblashga etarli asoslar mavjud bo‘lganida qo‘llaniladigan istisno nazorat shakli.

Shaxsiy ko‘rik:

• bojxona organi rahbarining yoki uning o‘rnini bosuvchi shaxsning qarori asosida;
• alohida ajratilgan xonada;
• ko‘rikdan o‘tayotgan shaxs bilan bir jinsdagi mansabdor shaxslar tomonidan;
• xolislar ishtirokida;
• shaxsning sha’ni va qadr-qimmatini kamsitmaydigan tarzda o‘tkaziladi.

Shaxsiy ko‘rik natijalari bo‘yicha bayonnoma tuziladi.

Shaxsiy ko‘rikda shaxs qanday huquqlarga ega?

Ko‘rikdan o‘tayotgan shaxs:

• qaror va huquqlari bilan tanishish;
• tushuntirish berish;
• tarjimon xizmatidan foydalanish;
• bayonnoma bilan tanishish;
• bayonnomaga mulohaza va e’tirozlar kiritish;
• bayonnoma nusxasini olish;
• qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda qonuniy vakil ishtirokini talab qilish;
• mansabdor shaxs harakati ustidan shikoyat qilish huquqiga ega.

Bojxona deklaratsiyasi qachon to‘ldiriladi?

Yozma yoki elektron deklaratsiya, jumladan:

• belgilangan me’yordan ortiq tovar olib o‘tilganda;
• deklaratsiya qilinishi shart bo‘lgan naqd valyuta olib o‘tilganda;
• olib kirish yoki olib chiqish cheklangan tovarlar mavjud bo‘lganda;
• qimmatbaho metallar, madaniy boyliklar yoki maxsus ruxsat talab etuvchi buyumlar olib o‘tilganda to‘ldirilishi mumkin.

Shaxs deklaratsiyadagi ma’lumotlarni to‘liq va haqqoniy ko‘rsatishi shart.

«Yashil» va «qizil» yo‘laklar nimani anglatadi?

«Yashil yo‘lak» — yozma deklaratsiya qilinishi shart bo‘lgan tovarlari yo‘qligini shaxsning harakati orqali bildirishi.

«Qizil yo‘lak» — deklaratsiya qilinishi lozim bo‘lgan tovarlar mavjud bo‘lganda tanlanadigan nazorat yo‘lagi.

«Yashil yo‘lak»ni tanlash shaxsni bojxona nazoratidan butunlay ozod qilmaydi. Bojxona xodimi zarur holda bagajni tekshirishi mumkin.

Bojxona xodimi qanday hujjatlarni talab qilishi mumkin?

Bojxona organi:

• pasport va transport hujjatlari;
• bojxona deklaratsiyasi;
• tovarning qiymatini tasdiqlovchi chek yoki hisobvaraq;
• ruxsatnoma va sertifikatlar;
• tovarning kelib chiqishi, miqdori va maqsadiga oid ma’lumotlarni talab qilishi mumkin.

Shaxs talab qilingan hujjat va ma’lumotlarni taqdim etishi shart.

Tovardan namuna olinishi mumkinmi?

Bojxona organi tovarning tarkibi, xususiyati, kodi yoki xavfsizligini aniqlash uchun namuna yoki sinamalar olishi mumkin.

Namuna olish belgilangan tartibda rasmiylashtiriladi va tovar egasining huquqlariga asossiz zarar etkazmasligi kerak.

Bojxona organining harakatidan shikoyat qilish mumkinmi?

Shaxs bojxona organi yoki mansabdor shaxsning qarori va harakatidan:

• yuqori turuvchi bojxona organiga;
• prokuraturaga;
• sudga shikoyat qilish huquqiga ega.

Shikoyatga deklaratsiya, bayonnoma, cheklar, foto-video va boshqa dalillarni ilova qilish maqsadga muvofiq.