Божхона назорати нима?

Божхона назорати — божхона тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилишини таъминлаш мақсадида божхона органлари томонидан амалга ошириладиган чора-тадбирлар мажмуи.

Божхона назорати:

• товарлар;
• қўл юки ва багаж;
• транспорт воситалари;
• почта ва курьерлик жўнатмалари;
• валюта ва валюта қимматликлари;
• товарларга доир ҳужжатлар ва маълумотларга нисбатан амалга оширилиши мумкин.

Божхона назорати қачон бошланади?

Ўзбекистон ҳудудига олиб кирилаётган товар ва транспорт воситалари божхона чегарасини кесиб ўтган пайтдан божхона назорати остига тушади.

Олиб чиқилаётган товарлар эса божхона декларацияси ёки уларни олиб чиқишга асос бўлган бошқа ҳужжат тақдим этилган пайтдан амалда чегарани кесиб ўтгунига қадар назорат остида бўлади.

Божхона назорати қандай шаклларда ўтказилади?

Божхона органлари, жумладан:

• ҳужжатлар ва маълумотларни текшириш;
• оғзаки сўров;
• божхона кўздан кечируви;
• товар ва транспорт воситаларини божхона кўригидан ўтказиш;
• шахсий кўрик;
• божхона идентификацияси воситаларини қўллаш;
• бинолар ва ҳудудларни кўздан кечириш;
• товар чиқариб юборилганидан кейинги божхона назорати;
• қонунчиликда белгиланган бошқа назорат шаклларидан фойдаланиши мумкин.

Божхона органи муайян вазиятда етарли бўлган назорат шаклини танлайди.

Кўздан кечириш ва божхона кўриги ўртасида қандай фарқ бор?

Божхона кўздан кечируви — товар, багаж ёки транспорт воситасининг ташқи ҳолатини, ўрамларини очмасдан ва конструкциясини бузмасдан текшириш.

Божхона кўриги — товар ўрамларини очиш, транспортнинг юк жойларини текшириш, товар миқдори ва хусусиятларини аниқлаш билан боғлиқ батафсил текширув.

Божхона кўриги, қоида тариқасида, декларация қабул қилинганидан кейин ва декларант ёки унинг вакили иштирокида ўтказилади.

Қонунда белгиланган айрим ҳолларда кўрик уларнинг иштирокисиз ҳам ўтказилиши мумкин.

Шахсий кўрик қачон ўтказилади?

Шахсий кўрик — жисмоний шахс тақиқланган ёки декларация қилинмаган товарларни ўзида яширган деб ҳисоблашга етарли асослар мавжуд бўлганида қўлланиладиган истисно назорат шакли.

Шахсий кўрик:

• божхона органи раҳбарининг ёки унинг ўрнини босувчи шахснинг қарори асосида;
• алоҳида ажратилган хонада;
• кўрикдан ўтаётган шахс билан бир жинсдаги мансабдор шахслар томонидан;
• холислар иштирокида;
• шахснинг шаъни ва қадр-қимматини камситмайдиган тарзда ўтказилади.

Шахсий кўрик натижалари бўйича баённома тузилади.

Шахсий кўрикда шахс қандай ҳуқуқларга эга?

Кўрикдан ўтаётган шахс:

• қарор ва ҳуқуқлари билан танишиш;
• тушунтириш бериш;
• таржимон хизматидан фойдаланиш;
• баённома билан танишиш;
• баённомага мулоҳаза ва эътирозлар киритиш;
• баённома нусхасини олиш;
• қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда қонуний вакил иштирокини талаб қилиш;
• мансабдор шахс ҳаракати устидан шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Божхона декларацияси қачон тўлдирилади?

Ёзма ёки электрон декларация, жумладан:

• белгиланган меъёрдан ортиқ товар олиб ўтилганда;
• декларация қилиниши шарт бўлган нақд валюта олиб ўтилганда;
• олиб кириш ёки олиб чиқиш чекланган товарлар мавжуд бўлганда;
• қимматбаҳо металлар, маданий бойликлар ёки махсус рухсат талаб этувчи буюмлар олиб ўтилганда тўлдирилиши мумкин.

Шахс декларациядаги маълумотларни тўлиқ ва ҳаққоний кўрсатиши шарт.

«Яшил» ва «қизил» йўлаклар нимани англатади?

«Яшил йўлак» — ёзма декларация қилиниши шарт бўлган товарлари йўқлигини шахснинг ҳаракати орқали билдириши.

«Қизил йўлак» — декларация қилиниши лозим бўлган товарлар мавжуд бўлганда танланадиган назорат йўлаги.

«Яшил йўлак»ни танлаш шахсни божхона назоратидан бутунлай озод қилмайди. Божхона ходими зарур ҳолда багажни текшириши мумкин.

Божхона ходими қандай ҳужжатларни талаб қилиши мумкин?

Божхона органи:

• паспорт ва транспорт ҳужжатлари;
• божхона декларацияси;
• товарнинг қийматини тасдиқловчи чек ёки ҳисобварақ;
• рухсатнома ва сертификатлар;
• товарнинг келиб чиқиши, миқдори ва мақсадига оид маълумотларни талаб қилиши мумкин.

Шахс талаб қилинган ҳужжат ва маълумотларни тақдим этиши шарт.

Товардан намуна олиниши мумкинми?

Божхона органи товарнинг таркиби, хусусияти, коди ёки хавфсизлигини аниқлаш учун намуна ёки синамалар олиши мумкин.

Намуна олиш белгиланган тартибда расмийлаштирилади ва товар эгасининг ҳуқуқларига асоссиз зарар етказмаслиги керак.

Божхона органининг ҳаракатидан шикоят қилиш мумкинми?

Шахс божхона органи ёки мансабдор шахснинг қарори ва ҳаракатидан:

• юқори турувчи божхона органига;
• прокуратурага;
• судга шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Шикоятга декларация, баённома, чеклар, фото-видео ва бошқа далилларни илова қилиш мақсадга мувофиқ.