Kimlar er qa’ridan foydalanuvchi hisoblanadi?

O‘zbekiston hududida:

• er qa’ridan foydali qazilmalarni qazib oladigan;
• texnogen mineral hosilalardan foydali qazilmalarni ajratib oladigan yuridik va jismoniy shaxslar er qa’ridan foydalanganlik uchun soliq to‘lovchilari hisoblanadi.

Faoliyat er qa’ridan foydalanish huquqini beruvchi ruxsatnoma va boshqa tegishli hujjatlar asosida amalga oshiriladi.

Qanday soliq va to‘lovlar mavjud?

Er qa’ridan foydalanuvchi faoliyatining xususiyatiga qarab:

• er qa’ridan foydalanganlik uchun soliq;
• foydali qazilmalarni qazib olishga doir maxsus renta solig‘i;
• geologik jihatdan o‘rganish uchun yillik litsenziya to‘lovi;
• umumiy tartibdagi boshqa soliq va majburiy to‘lovlarni to‘lashi mumkin.

Muhim: soliq turi faqat ruxsatnoma olinganiga emas, foydali qazilmaning amalda qazib olingani, uning turi va yangi konga taalluqliligiga ham bog‘liq.

Er qa’ridan foydalanganlik uchun soliq

Soliq solish ob’ekti er qa’ridan yoki texnogen mineral hosilalardan qazib olingan foydali qazilmaning hajmi hisoblanadi.

Soliq bazasi foydali qazilmaning turiga qarab:

• realizatsiya qiymati;
• o‘rtacha realizatsiya narxi;
• hisob-kitob qiymati;
• yoki Soliq kodeksida belgilangan boshqa ko‘rsatkichlar asosida aniqlanadi.

Har bir foydali qazilma turi bo‘yicha soliq bazasi va soliq alohida hisoblanadi.

Soliq stavkalari qanday belgilanadi?

Soliq stavkalari qazib olinayotgan foydali qazilmaning turiga qarab farq qiladi.

Jumladan, neftь, tabiiy gaz, gaz kondensati, oltin, mis, uran, qurilish materiallari va boshqa qazilmalar uchun alohida stavkalar belgilangan.

Ayrim konlar yoki loyihalar bo‘yicha qonunchilikda oshirilgan stavka qo‘llanilishi mumkin.

E’tibor bering: aniq stavka foydali qazilma turi va soliq davrida amalda bo‘lgan Soliq kodeksi tahriri bo‘yicha tekshiriladi.

Maxsus renta solig‘i

Yangi konlarda neftь, tabiiy gaz, gaz kondensati, qimmatbaho, rangli, nodir yoki radioaktiv metallarni qazib olish natijasida renta daromadi yuzaga kelsa, maxsus renta solig‘i to‘lanishi mumkin.

Uni hisoblashda:

• foydali qazilmani sotishdan olingan daromad;
• qazib olish va qayta ishlash xarajatlari;
• kapital xarajatlar;
• avvalgi davrlardagi jamg‘arilgan renta zarari hisobga olinadi.

Maxsus renta solig‘i oddiy er qa’ridan foydalanganlik uchun soliqdan alohida hisoblanadi.

Er qa’ridan foydalanish huquqini olish

Tijorat salohiyati yuqori bo‘lgan ayrim er qa’ri uchastkalaridan:

• geologik jihatdan o‘rganish;
• yoki avval o‘rganilgan konda foydali qazilma qazib olish huquqi tanlov savdolari orqali berilishi mumkin.

Tanlovda huquqni realizatsiya qilishdan tushgan summa er qa’ridan foydalanish huquqi uchun bonus sifatida qaraladi.

Geologik o‘rganish uchun litsenziya to‘lovi

Er qa’ridan geologik jihatdan o‘rganish maqsadida foydalanuvchi shaxs ajratilgan maydon va foydali qazilma turidan kelib chiqib yillik litsenziya to‘lovi to‘laydi.

Bu to‘lov foydali qazilma qazib olinmagan davrda ham geologik o‘rganish huquqi uchun undirilishi mumkin.

Er solig‘i bo‘yicha qoida

Geologiya-qidiruv yoki izlanish ishlari uchun ajratilgan er uchastkalari qonunchilikda belgilangan ayrim hollarda yuridik shaxslarning er solig‘i ob’ekti hisoblanmaydi.

Biroq er qa’ri uchastkasi foydalanuvchiga ijaraga berilgach, u er uchastkasi va amalga oshirayotgan faoliyati bo‘yicha belgilangan soliqlarni to‘laydi.

Muhim: er qa’ri uchastkasidan foydalanish uchun er berilganda er solig‘i va ijara to‘lovi bir vaqtning o‘zida undirilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.

Geologiya-qidiruv tashkilotlari uchun ayrim engilliklar

Geologiya-qidiruv ishlarini amalga oshiruvchi tashkilotlarga qonunchilikda:

• qo‘shilgan qiymat solig‘ini belgilangan tartibda tezlashtirib qoplash;
• zarur maxsus texnikani vaqtincha olib kirishda ayrim bojxona to‘lovlaridan ozod qilish;
• respublikada ishlab chiqarilmaydigan ayrim uskuna va maxsus texnikani import qilishda bojxona imtiyozlari nazarda tutilishi mumkin.

Imtiyozdan foydalanish uchun uskuna va texnika belgilangan talablar hamda tasdiqlangan ro‘yxatlarga muvofiq bo‘lishi kerak.

Hisobot va soliq to‘lovi

Er qa’ridan foydalanuvchi:

• qazib olingan foydali qazilmalar hisobini alohida yuritishi;
• har bir qazilma turi bo‘yicha soliq bazasini aniqlashi;
• soliq hisobotini belgilangan muddatlarda taqdim etishi;
• hisoblangan soliqni o‘z vaqtida to‘lashi shart.

Soliq hisoboti va to‘lov muddati soliq to‘lovchining toifasi hamda soliq turiga qarab Soliq kodeksida belgilanadi.