Shartnomaning mazmuni

Tekin foydalanish shartnomasi bo‘yicha transport vositasining mulkdori yoki u vakolat bergan shaxs — ssuda beruvchi transportni ikkinchi tarafga — ssuda oluvchiga vaqtincha va haq undirmasdan foydalanish uchun beradi.

Ssuda oluvchi transport vositasini normal eskirishini hisobga olgan holda olgan holatida yoki shartnomada belgilangan holatda qaytarishi shart.

Muhim: ssuda shartnomasi ijara shartnomasidan farq qiladi. Ssudada transportdan foydalanish uchun haq to‘lanmaydi.

Avtomototransport vositasidan tekin foydalanish shartnomasi notarial tartibda tasdiqlanadi.

Shartnomada ko‘rsatiladigan ma’lumotlar

Shartnomada, odatda:

• transport vositasining rusumi, modeli, ishlab chiqarilgan yili;
• kuzov, shassi va dvigatelь raqamlari;
• davlat raqami belgisi;
• foydalanish muddati va maqsadi;
• transportni saqlash, ta’mirlash va sug‘urtalash shartlari;
• yoqilg‘i, texnik xizmat va boshqa xarajatlarni kim to‘lashi;
• transportni qaytarish tartibi;
• zarar etkazilganda taraflarning javobgarligi ko‘rsatiladi.

Transportni topshirish holati va uning jihozlari qabul qilish-topshirish dalolatnomasida qayd etilishi maqsadga muvofiq.

Notariusga taqdim etiladigan hujjatlar

Taraflardan quyidagilar talab qilinishi mumkin:

• pasport, ID-karta yoki boshqa amal qiluvchi shaxsni tasdiqlovchi hujjat;
• transport vositasini ro‘yxatdan o‘tkazish guvohnomasi;
• vakil ishtirok etsa, uning vakolatini tasdiqlovchi ishonchnoma;
• transport umumiy mulk bo‘lsa, boshqa mulkdorlarning roziligi;
• nikoh davomida orttirilgan transport bo‘lsa, ikkinchi turmush o‘rtoqning notarial roziligi;
• transport garovda bo‘lsa, garovga oluvchining roziligi;
• vasiylikdagi shaxsning transporti berilsa, vasiylik va homiylik organining ruxsati.

Mulk huquqi, taqiq, xatlov, garov va boshqa ma’lumotlar notarius tomonidan elektron tizimlar orqali tekshiriladi.

Ssuda oluvchining majburiyatlari

Fuqarolik kodeksiga ko‘ra, agar shartnomada boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa, ssuda oluvchi:

• transportni soz holatda saqlashi;
• joriy va kapital ta’mirlashni amalga oshirishi;
• transportni saqlash bilan bog‘liq xarajatlarni to‘lashi;
• transportdan shartnomada belgilangan maqsadda foydalanishi;
• shartnoma tugagach, transportni o‘z vaqtida qaytarishi shart.

Ssuda oluvchi transportni uchinchi shaxsga faqat ssuda beruvchining roziligi bilan berishi mumkin va mulkdor oldida javobgar bo‘lib qoladi.

Muhim: transport shartnomaga zid ravishda ishlatilgani yoki mulkdorning roziligisiz boshqa shaxsga berilgani sababli shikastlansa yoki nobud bo‘lsa, zarar xavfi ssuda oluvchining zimmasiga yuklanishi mumkin.

Transportdan foydalanishdan oldin haydovchining boshqarish huquqi va uning majburiy sug‘urta polisiga kiritilganligi tekshirilishi lozim.

Tijorat tashkilotlari uchun cheklov

Tijorat tashkiloti transport vositasini o‘z muassisi, ishtirokchisi yoki aktsiyadoriga, rahbariga, boshqaruv yoxud nazorat organi a’zosiga tekin foydalanishga berishga haqli emas.

Shartnomani bekor qilish

Muddat ko‘rsatilmagan shartnomada, agar boshqa xabar berish muddati belgilanmagan bo‘lsa, har bir taraf ikkinchi tarafni bir oy oldin xabardor qilib, shartnomadan voz kechishi mumkin.

Transportdan shartnomaga zid foydalanish, uning holatini jiddiy yomonlashtirish yoki mulkdorning roziligisiz uchinchi shaxsga berish shartnomani muddatidan oldin bekor qilishga asos bo‘lishi mumkin.

Davlat boji

«Davlat boji to‘g‘risida»gi Qonunga ko‘ra, avtomototransportdan tekin foydalanish shartnomasini tasdiqlash uchun:

• mulkdorning eri yoki xotini, ularning ota-onasi, bolalari va ularning turmush o‘rtoqlari, nabiralari, buvi-bobolari, aka-uka, opa-singillari va jiyanlariga — BHMning 50 foizi;
• boshqa shaxslarga — 2 BHM miqdorida davlat boji undiriladi.

Notariusning huquqiy va texnik xizmatlari uchun qo‘shimcha to‘lovlar bo‘lishi mumkin. Rasmiylashtirishda Vazirlar Mahkamasining 38-son qarori va Notarial harakatlarni amalga oshirish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma talablari qo‘llaniladi.