Chet eldan turib ayrim notarial bitimlarni rasmiylashtirish tartibi

Masofadan rasmiylashtiriladigan bitimlar

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 11 sentyabrdagi PQ–300-son qaroriga muvofiq notarial idoraga kelmasdan, shu jumladan chet elda turgan holda, mol-mulkdan foydalanish bilan bog‘liq ayrim bitimlar elektron raqamli imzo va videokonferentsaloqa orqali rasmiylashtirilishi mumkin.

Bularga, jumladan:

mol-mulkni ijaraga berish;
mol-mulkdan tekin foydalanish;
mulkdan foydalanishga oid boshqa bitimlar;
qonunchilikda masofadan amalga oshirishga ruxsat berilgan ariza va ishonchnomalar kirishi mumkin.

Muhim! Notarial idoraga kelmasdan chet eldan turib rasmiylashtirish tartibi mulk huquqini boshqa shaxsga o‘tkazadigan bitimlarga tatbiq etilmaydi. Ko‘chmas mulk yoki transport vositasini sotish, hadya qilish va ayirboshlash kabi bitimlar alohida notarial tartibda rasmiylashtiriladi.

Elektron murojaat

Masofaviy notarial xizmatdan foydalanish uchun murojaat elektron notariat yoki davlat xizmatlari axborot tizimi orqali yuboriladi.

Murojaat qiluvchida:

amaldagi elektron raqamli imzo;
identifikatsiya qilish imkonini beruvchi hujjat va ma’lumotlar;
barqaror Internet aloqasi;
videomuloqot uchun kamera va mikrofon;
zarur hujjatlarning elektron shakli bo‘lishi kerak.

Chet elda turgan shaxsning elektron raqamli imzosi va shaxsini masofadan identifikatsiya qilish imkoniyati mavjud bo‘lishi lozim.

Videokonferentsaloqa jarayoni

«Notariat to‘g‘risida»gi Qonunga muvofiq bitimlar, arizalar va boshqa hujjatlarni tasdiqlash jarayoni videokonferentsaloqa orqali o‘tkazilishi mumkin.

Videomuloqot vaqtida notarius:

murojaat qiluvchining shaxsi va muomala layoqatini tekshiradi;
shaxsga tashqi bosim o‘tkazilmayotganiga ishonch hosil qiladi;
bitimning mazmuni va huquqiy oqibatlarini tushuntiradi;
hujjat tarafning haqiqiy xohish-irodasiga muvofiqligini aniqlaydi;
hujjat va elektron imzoni tekshiradi;
notarial harakatni axborot tizimida qayd etadi.

Jarayonda notarius va ishtirokchilar tasvirga to‘liq tushishi kerak. Hujjat mazmunini tushuntirish, uni tasdiqlash va imzolash jarayoni audio va video tarzda to‘liq qayd etiladi.

Taraflar turli hududlarda bo‘lganda

Taraflar turli hududlarda bo‘lsa, ular har biri o‘z hududidagi notarial idoraga murojaat qilib, bitimni videokonferentsaloqa rejimida rasmiylashtirishi mumkin.

Bunday holda har bir taraf tegishli notarius huzurida bo‘ladi. Notariuslar «Notarius» avtomatlashtirilgan axborot tizimi orqali hujjatlarni almashadi va taraflarning harakatlarini qayd etadi.

Bu tartib notarial idoraga umuman kelmasdan ko‘rsatiladigan elektron xizmatdan farq qiladi.

Rad etish asoslari

Quyidagi hollarda notarius masofaviy notarial harakatni amalga oshirishni rad etishi mumkin:

shaxsni ishonchli identifikatsiya qilish imkoni bo‘lmasa;
elektron raqamli imzo haqiqiy bo‘lmasa;
hujjatlar etarli bo‘lmasa yoki qonunchilik talablariga mos kelmasa;
shaxsning xohish-irodasiga nisbatan shubha paydo bo‘lsa;
bitim uchinchi shaxslarning huquqlarini buzsa;
mazkur notarial harakatni masofadan amalga oshirishga qonunchilikda yo‘l qo‘yilmasa.

Notarial harakatni amalga oshirish tartibi Notariuslar tomonidan notarial harakatlarni amalga oshirish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomada belgilangan.