Notarius depozitiga mablag‘ kiritish

Notarius qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda kreditorga topshirish uchun qarzdordan pul summalari va qimmatli qog‘ozlarni depozitga qabul qiladi.

Fuqarolik kodeksiga muvofiq, qarzdor majburiyatni kreditorga bevosita bajarish imkoni bo‘lmagan hollarda tegishli pul yoki qimmatli qog‘ozlarni notarius depozitiga kiritishi mumkin.

Bunga, jumladan, quyidagi holatlar kiradi:

• kreditor yoki ijroni qabul qilishga vakolatli shaxs majburiyat bajariladigan joyda bo‘lmasa;
• kreditor muomalaga layoqatsiz bo‘lib, uning vakili bo‘lmasa;
• kreditorning kimligi bo‘yicha noaniqlik mavjud bo‘lsa;
• muayyan majburiyat bo‘yicha kim kreditor ekanligi yuzasidan shaxslar o‘rtasida nizo bo‘lsa;
• kreditor ijroni qabul qilishdan bo‘yin tovlasa;
• kreditor tomonidan ijroni qabul qilish kechiktirilsa.

Pul yoki qimmatli qog‘ozlarni belgilangan tartibda notarius depozitiga kiritish majburiyatni bajarish deb hisoblanadi.

Notarius depoziti bank omonati emas. U qarzdorning majburiyatini kreditor foydasiga bajarish uchun qo‘llaniladigan maxsus huquqiy mexanizm hisoblanadi.

Murojaat qilish joyi

Pul summalari va qimmatli qog‘ozlarni depozitga majburiyat bajariladigan joydagi notarius qabul qiladi.

Majburiyatni bajarish joyi shartnoma yoki qonunchilik asosida aniqlanadi. Agar u bo‘yicha nizo yoki noaniqlik mavjud bo‘lsa, notarius taqdim etilgan hujjatlarni o‘rganadi.

Arizada ko‘rsatiladigan ma’lumotlar

Pul summalari va qimmatli qog‘ozlarni depozitga qabul qilish haqidagi yozma arizada quyidagilar ko‘rsatiladi:

• qarzdorning familiyasi, ismi, otasining ismi va manzili;
• qarzdor yuridik shaxs bo‘lsa, uning nomi, joylashgan joyi va soliq to‘lovchining identifikatsiya raqami;
• kreditorning familiyasi, ismi, otasining ismi yoki yuridik shaxsning nomi;
• kreditorning ma’lum manzili;
• majburiyatning mazmuni;
• pul yoki qimmatli qog‘ozlarni depozitga kiritish asosi;
• depozitga kiritilayotgan pul summasi;
• zarur hollarda kreditorlar ro‘yxati.

Qimmatli qog‘ozlar topshirilganda arizada ularning turi, soni, seriyasi, raqami va nominal qiymati ko‘rsatiladi.

Pul summalari va qimmatli qog‘ozlarni depozitga qabul qilish haqidagi arizadagi imzo notarial tartibda shahodatlantiriladi.

Taqdim etiladigan hujjatlar

Qoida tariqasida quyidagilar taqdim etiladi:

• pasport, ID-karta yoki boshqa shaxsni tasdiqlovchi hujjat;
• yozma ariza;
• qarz shartnomasi, sud hujjati yoki majburiyatni tasdiqlovchi boshqa hujjat;
• kreditorlar ro‘yxati;
• kreditorning manziliga oid ma’lumot;
• qimmatli qog‘ozlar depozitga topshirilsa, ularning o‘zi;
• vakil qatnashsa, uning vakolatini tasdiqlovchi hujjat.

Notarius vaziyatdan kelib chiqib, majburiyat va depozitga kiritish asosini tasdiqlovchi boshqa hujjatlarni ham talab qilishi mumkin.

Xorijiy valyuta qonunchilikda ruxsat etilgan hollarda depozitga qabul qilinishi mumkin.

Kreditorni xabardor qilish

Notarius pul summalari yoki qimmatli qog‘ozlar depozitga qabul qilinganligi haqida kreditorni xabardor qiladi.

Qarzdor kreditorning manzilini ko‘rsatmagan va bu manzil notariusga ham ma’lum bo‘lmagan holda, kreditorni xabardor qilish majburiyati qarzdorning o‘ziga yuklanishi tushuntiriladi.

Notarius qarzdorga depozitga kiritilgan pul yoki qimmatli qog‘ozlar kreditorga yoxud uning vakiliga topshirilganligi haqida ma’lumotnoma berishi mumkin.

Mablag‘ni kreditorga berish

Notariusning xabarnomasini olgan kreditor yoki uning vakili yozma ariza bilan murojaat qiladi.

Kreditor vakil orqali murojaat qilsa, vakilning pul yoki qimmatli qog‘ozlarni olish vakolati tekshiriladi.

Tegishli pul summasi yoki qimmatli qog‘ozlar belgilangan bank va notarial tartib asosida kreditorga yoki uning vakiliga beriladi.

Mablag‘ni qarzdorga qaytarish

Depozitga kiritilgan pul yoki qimmatli qog‘ozlarni qarzdorga qaytarishga faqat mablag‘ kimning foydasiga kiritilgan bo‘lsa, o‘sha shaxsning yozma roziligi yoki sud qarori asosida yo‘l qo‘yiladi.

Qarzdorning bir tomonlama talabi depozitga kiritilgan mablag‘ni qaytarish uchun etarli asos hisoblanmaydi.

Uch yillik saqlash muddati

Kreditorlarga berilishi lozim bo‘lgan depozitdagi pul summalari va qimmatli qog‘ozlar uch yil mobaynida saqlanadi.

Uch yil o‘tganidan keyin talab qilib olinmagan pul summalari va qimmatli qog‘ozlar O‘zbekiston Respublikasining Davlat byudjetiga o‘tkaziladi.

Shu sababli kreditor notariusning xabarnomasini olgandan keyin mablag‘ni o‘z vaqtida olish uchun murojaat qilishi lozim.

Xizmat uchun to‘lov

«Davlat boji to‘g‘risida»gi Qonunga muvofiq, mazkur notarial harakat uchun davlat boji BHMning 10 foizi miqdorida undiriladi.

Huquqiy tushuntirish, ariza yoki boshqa hujjat loyihasini tayyorlash va huquqiy-texnik harakatlar uchun belgilangan maksimal stavkalar doirasida qo‘shimcha to‘lovlar undirilishi mumkin.

Tartib «Notariat to‘g‘risida»gi Qonun va Notariuslar tomonidan notarial harakatlarni amalga oshirish tartibi to‘g‘risidagi yo‘riqnomada belgilangan.