Нотариус депозитига маблағ киритиш

Нотариус қонунчиликда назарда тутилган ҳолларда кредиторга топшириш учун қарздордан пул суммалари ва қимматли қоғозларни депозитга қабул қилади.

Фуқаролик кодексига мувофиқ, қарздор мажбуриятни кредиторга бевосита бажариш имкони бўлмаган ҳолларда тегишли пул ёки қимматли қоғозларни нотариус депозитига киритиши мумкин.

Бунга, жумладан, қуйидаги ҳолатлар киради:

• кредитор ёки ижрони қабул қилишга ваколатли шахс мажбурият бажариладиган жойда бўлмаса;
• кредитор муомалага лаёқатсиз бўлиб, унинг вакили бўлмаса;
• кредиторнинг кимлиги бўйича ноаниқлик мавжуд бўлса;
• муайян мажбурият бўйича ким кредитор эканлиги юзасидан шахслар ўртасида низо бўлса;
• кредитор ижрони қабул қилишдан бўйин товласа;
• кредитор томонидан ижрони қабул қилиш кечиктирилса.

Пул ёки қимматли қоғозларни белгиланган тартибда нотариус депозитига киритиш мажбуриятни бажариш деб ҳисобланади.

Нотариус депозити банк омонати эмас. У қарздорнинг мажбуриятини кредитор фойдасига бажариш учун қўлланиладиган махсус ҳуқуқий механизм ҳисобланади.

Мурожаат қилиш жойи

Пул суммалари ва қимматли қоғозларни депозитга мажбурият бажариладиган жойдаги нотариус қабул қилади.

Мажбуриятни бажариш жойи шартнома ёки қонунчилик асосида аниқланади. Агар у бўйича низо ёки ноаниқлик мавжуд бўлса, нотариус тақдим этилган ҳужжатларни ўрганади.

Аризада кўрсатиладиган маълумотлар

Пул суммалари ва қимматли қоғозларни депозитга қабул қилиш ҳақидаги ёзма аризада қуйидагилар кўрсатилади:

• қарздорнинг фамилияси, исми, отасининг исми ва манзили;
• қарздор юридик шахс бўлса, унинг номи, жойлашган жойи ва солиқ тўловчининг идентификация рақами;
• кредиторнинг фамилияси, исми, отасининг исми ёки юридик шахснинг номи;
• кредиторнинг маълум манзили;
• мажбуриятнинг мазмуни;
• пул ёки қимматли қоғозларни депозитга киритиш асоси;
• депозитга киритилаётган пул суммаси;
• зарур ҳолларда кредиторлар рўйхати.

Қимматли қоғозлар топширилганда аризада уларнинг тури, сони, серияси, рақами ва номинал қиймати кўрсатилади.

Пул суммалари ва қимматли қоғозларни депозитга қабул қилиш ҳақидаги аризадаги имзо нотариал тартибда шаҳодатлантирилади.

Тақдим этиладиган ҳужжатлар

Қоида тариқасида қуйидагилар тақдим этилади:

• паспорт, ID-карта ёки бошқа шахсни тасдиқловчи ҳужжат;
• ёзма ариза;
• қарз шартномаси, суд ҳужжати ёки мажбуриятни тасдиқловчи бошқа ҳужжат;
• кредиторлар рўйхати;
• кредиторнинг манзилига оид маълумот;
• қимматли қоғозлар депозитга топширилса, уларнинг ўзи;
• вакил қатнашса, унинг ваколатини тасдиқловчи ҳужжат.

Нотариус вазиятдан келиб чиқиб, мажбурият ва депозитга киритиш асосини тасдиқловчи бошқа ҳужжатларни ҳам талаб қилиши мумкин.

Хорижий валюта қонунчиликда рухсат этилган ҳолларда депозитга қабул қилиниши мумкин.

Кредиторни хабардор қилиш

Нотариус пул суммалари ёки қимматли қоғозлар депозитга қабул қилинганлиги ҳақида кредиторни хабардор қилади.

Қарздор кредиторнинг манзилини кўрсатмаган ва бу манзил нотариусга ҳам маълум бўлмаган ҳолда, кредиторни хабардор қилиш мажбурияти қарздорнинг ўзига юкланиши тушунтирилади.

Нотариус қарздорга депозитга киритилган пул ёки қимматли қоғозлар кредиторга ёхуд унинг вакилига топширилганлиги ҳақида маълумотнома бериши мумкин.

Маблағни кредиторга бериш

Нотариуснинг хабарномасини олган кредитор ёки унинг вакили ёзма ариза билан мурожаат қилади.

Кредитор вакил орқали мурожаат қилса, вакилнинг пул ёки қимматли қоғозларни олиш ваколати текширилади.

Тегишли пул суммаси ёки қимматли қоғозлар белгиланган банк ва нотариал тартиб асосида кредиторга ёки унинг вакилига берилади.

Маблағни қарздорга қайтариш

Депозитга киритилган пул ёки қимматли қоғозларни қарздорга қайтаришга фақат маблағ кимнинг фойдасига киритилган бўлса, ўша шахснинг ёзма розилиги ёки суд қарори асосида йўл қўйилади.

Қарздорнинг бир томонлама талаби депозитга киритилган маблағни қайтариш учун етарли асос ҳисобланмайди.

Уч йиллик сақлаш муддати

Кредиторларга берилиши лозим бўлган депозитдаги пул суммалари ва қимматли қоғозлар уч йил мобайнида сақланади.

Уч йил ўтганидан кейин талаб қилиб олинмаган пул суммалари ва қимматли қоғозлар Ўзбекистон Республикасининг Давлат бюджетига ўтказилади.

Шу сабабли кредитор нотариуснинг хабарномасини олгандан кейин маблағни ўз вақтида олиш учун мурожаат қилиши лозим.

Хизмат учун тўлов

«Давлат божи тўғрисида»ги Қонунга мувофиқ, мазкур нотариал ҳаракат учун давлат божи БҲМнинг 10 фоизи миқдорида ундирилади.

Ҳуқуқий тушунтириш, ариза ёки бошқа ҳужжат лойиҳасини тайёрлаш ва ҳуқуқий-техник ҳаракатлар учун белгиланган максимал ставкалар доирасида қўшимча тўловлар ундирилиши мумкин.

Тартиб «Нотариат тўғрисида»ги Қонун ва Нотариуслар томонидан нотариал ҳаракатларни амалга ошириш тартиби тўғрисидаги йўриқномада белгиланган.