Sizning aloqa maxfiyligingiz qonun bilan himoyalangan

AQSh Maxfiy xizmati koronavirus pandemiyasi tufayli paydo bo‘lgan yuzlab kiberfiribgarlik usullarini fosh etdi

Qaysi ma’lumotlar aloqa siri hisoblanadi?

Aloqa siri — telefon so‘zlashuvlari, yozishmalar, elektron va boshqa xabarlar hamda ular to‘g‘risidagi ma’lumotlarning maxfiyligi.

Har kim quyidagilarning sir saqlanishi huquqiga ega:

telefon orqali so‘zlashuvlar;
SMS va elektron xatlar;
messenjerlar orqali yuborilgan xabarlar;
pochta va boshqa yozishmalar;
yuborilgan yoki qabul qilingan xabarlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar.

Ushbu huquq foydalanilgan qurilma, dastur yoki aloqa xizmatining turidan qat’i nazar himoya qilinadi.

Operator xabarlar haqidagi ma’lumotni kimga berishi mumkin?

Telekommunikatsiya operatori yoki provayder telefon so‘zlashuvlari va xabarlar to‘g‘risidagi axborotni faqat:

abonentning o‘ziga;
xabarni yuborgan shaxsga;
xabarni qabul qilgan shaxsga;
ularning qonuniy vakiliga berishi mumkin.

Qonuniy vakil — shaxsning huquq va manfaatlarini qonun yoki tegishli vakolat asosida ifoda etadigan shaxs.

Boshqa shaxslarga bunday ma’lumotni taqdim etishga faqat qonunchilikda nazarda tutilgan asoslar mavjud bo‘lganda yo‘l qo‘yiladi.

Telefonni eshitish yoki xabarlarni o‘qish mumkinmi?

Telefon va boshqa qurilmalar orqali olib borilayotgan so‘zlashuvlarni eshitish, xabarlar bilan tanishish yoki ular haqida ma’lumot olishga faqat qonunda nazarda tutilgan hollarda, belgilangan tartibda va sud qarori asosida yo‘l qo‘yiladi.

Shuningdek, aloqa sirini boshqa usulda cheklash ham xuddi shu talablarga muvofiq amalga oshirilishi kerak.

Davlat organi, mansabdor shaxs, operator yoki boshqa shaxs sud qarorisiz va qonuniy asossiz fuqaroning aloqa sirini cheklashi mumkin emas.

Begona shaxsning telefoni yoki akkauntini tekshirish mumkinmi?

Telefon, elektron pochta yoki messenjerdagi shaxsiy xabarlarni egasining roziligisiz o‘qish, nusxalash, tarqatish yoki boshqalarga ko‘rsatish shaxsning xususiy hayoti va aloqa maxfiyligiga daxl qilishi mumkin.

Shu sababli:

begona shaxsning parolini qo‘lga kiritish;
uning akkauntiga ruxsatsiz kirish;
shaxsiy yozishmalarini tarqatish;
so‘zlashuvni yashirincha eshitish yoki yozib olish;
himoya tizimlarini chetlab o‘tish qonunchilikda belgilangan javobgarlikka sabab bo‘lishi mumkin.

Telekommunikatsiya tarmog‘idan ruxsatsiz foydalanish taqiqlanadimi?

Telekommunikatsiya tarmog‘ining o‘rnatilgan himoya tizimlarini chetlab o‘tgan holda undan foydalanish taqiqlanadi.

Shuningdek, telekommunikatsiya tarmog‘idan xalqaro trafikni o‘tkazish maqsadida qonunga xilof ravishda va ruxsatsiz foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Aloqa maxfiyligi buzilsa nima qilish kerak?

Agar telefon so‘zlashuvi, xabar yoki yozishmalaringiz qonuniy asossiz olingan yoki tarqatilgan bo‘lsa:

xabarlar, skrinshotlar va boshqa elektron dalillarni saqlab qo‘ying;
akkaunt parollarini almashtiring va ikki bosqichli himoyani yoqing;
mobil operator yoki xizmat ko‘rsatuvchi provayderga murojaat qiling;
huquqni muhofaza qiluvchi organlarga ariza bering;
huquqingizni himoya qilish va zararni undirish uchun sudga murojaat qiling.

Murojaatda voqea sanasi, akkaunt yoki telefon raqami, ma’lumot qanday olingani yoki tarqatilgani hamda mavjud dalillar ko‘rsatilishi maqsadga muvofiq.

Qonunbuzarlik uchun javobgarlik

Telefon so‘zlashuvlari va xabarlar sirini buzgan, ma’lumotlarni qonunga xilof ravishda olgan yoki oshkor qilgan mansabdor va boshqa shaxslar qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi.

Javobgarlik turi huquqbuzarlikning xususiyati, oqibati va sodir etilish holatlariga qarab belgilanadi.

Normativ hujjatlar

O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi

«Telekommunikatsiyalar to‘g‘risida»gi Qonun