Huquqiy maslahat - bepul,tezkor, hammaga!

  • 2800 marta o'qildi

Qarz shartnomasining asosiy xususiyati shundaki, qarz beruvchi pulni yoki turga xos alomatlari bilan belgilanadigan ashyolarni qarz oluvchining mulkiga topshiradi. Qarz oluvchi aynan o‘sha kupyuralarni qaytarishi shart emas: u olingan summaga teng pulni qaytaradi. Ashyo qarzga berilganda esa shu tur, sifat va miqdordagi ashyolar qaytariladi. Shartnoma pul yoki ashyolar topshirilgan paytdan tuzilgan hisoblanadi.

Fuqarolar o‘rtasida qarz summasi bazaviy hisoblash miqdorining o‘n baravaridan ortiq bo‘lsa, shartnoma yozma shaklda tuzilishi kerak. Taraflardan biri yuridik shaxs bo‘lsa, summa qancha bo‘lishidan qat’i nazar, yozma shakl talab etiladi. Qarz oluvchining tilxati yoki unga muayyan summa yoxud miqdordagi ashyolar topshirilganini tasdiqlaydigan boshqa hujjat yozma shaklni tasdiqlashi mumkin.

Yozma shaklga rioya qilinmagani har qanday holatda shartnomani o‘z-o‘zidan haqiqiy emas qilib qo‘ymaydi. Biroq nizo yuzaga kelsa, taraflar shartnoma tuzilgani va uning shartlarini guvohlarning ko‘rsatmalari bilan isbotlash imkoniyatidan, qonundagi istisnolardan tashqari, mahrum bo‘ladi. Shuning uchun pulning topshirilganini va qaytarilganini yozma hujjatlar yoki bank ma’lumotlari bilan qayd etish muhim.

Qarzni qaytarish muddatini kelishuvda ko‘rsatish mumkin. Muddat belgilanmasa yoki talab qilib olish payti bilan belgilansa, qonundagi maxsus qaytarish tartibi qo‘llanadi. Qarz bo‘lib-bo‘lib qaytarilishi ham mumkin, ammo bunday jadvalni, har bir to‘lov miqdorini va sanasini aniq yozish kerak.

Qarzdan foydalanganlik uchun foiz ham alohida masala. Taraflar foiz to‘lashni kelishsa, uning miqdori va tartibini shartnomada aniq belgilashi lozim. Qarz o‘z vaqtida qaytarilmaganida qo‘llanadigan kechiktirish foizlari esa shartnomadagi odatdagi foizlardan farq qiladi. Shu ikki turdagi to‘lovni bitta umumiy «foiz» so‘zi bilan qoldirmaslik nizoning oldini oladi.

Huquqiy asos: Fuqarolik kodeksi, 109, 732–736-moddalar; 109-moddaning matni.

Chat