Қарз шартномасининг асосий хусусияти шундаки, қарз берувчи пулни ёки турга хос аломатлари билан белгиланадиган ашёларни қарз олувчининг мулкига топширади. Қарз олувчи айнан ўша купюраларни қайтариши шарт эмас: у олинган суммага тенг пулни қайтаради. Ашё қарзга берилганда эса шу тур, сифат ва миқдордаги ашёлар қайтарилади. Шартнома пул ёки ашёлар топширилган пайтдан тузилган ҳисобланади.
Фуқаролар ўртасида қарз суммаси базавий ҳисоблаш миқдорининг ўн бараваридан ортиқ бўлса, шартнома ёзма шаклда тузилиши керак. Тарафлардан бири юридик шахс бўлса, сумма қанча бўлишидан қатъи назар, ёзма шакл талаб этилади. Қарз олувчининг тилхати ёки унга муайян сумма ёхуд миқдордаги ашёлар топширилганини тасдиқлайдиган бошқа ҳужжат ёзма шаклни тасдиқлаши мумкин.
Ёзма шаклга риоя қилинмагани ҳар қандай ҳолатда шартномани ўз-ўзидан ҳақиқий эмас қилиб қўймайди. Бироқ низо юзага келса, тарафлар шартнома тузилгани ва унинг шартларини гувоҳларнинг кўрсатмалари билан исботлаш имкониятидан, қонундаги истиснолардан ташқари, маҳрум бўлади. Шунинг учун пулнинг топширилганини ва қайтарилганини ёзма ҳужжатлар ёки банк маълумотлари билан қайд этиш муҳим.
Қарзни қайтариш муддатини келишувда кўрсатиш мумкин. Муддат белгиланмаса ёки талаб қилиб олиш пайти билан белгиланса, қонундаги махсус қайтариш тартиби қўлланади. Қарз бўлиб-бўлиб қайтарилиши ҳам мумкин, аммо бундай жадвални, ҳар бир тўлов миқдорини ва санасини аниқ ёзиш керак.
Қарздан фойдаланганлик учун фоиз ҳам алоҳида масала. Тарафлар фоиз тўлашни келишса, унинг миқдори ва тартибини шартномада аниқ белгилаши лозим. Қарз ўз вақтида қайтарилмаганида қўлланадиган кечиктириш фоизлари эса шартномадаги одатдаги фоизлардан фарқ қилади. Шу икки турдаги тўловни битта умумий «фоиз» сўзи билан қолдирмаслик низонинг олдини олади.
Ҳуқуқий асос: Фуқаролик кодекси, 109, 732–736-моддалар; 109-модданинг матни.