
Aliment olish huquqiga ega shaxs aliment talab qilish huquqi paydo bo‘lganidan keyin qancha vaqt o‘tganidan qat’i nazar, aliment undirish talabi bilan sudga murojaat qilish huquqiga ega. Aliment avval ixtiyoriy to‘lab turilgani ham keyinchalik sudga murojaat qilish huquqini cheklamaydi.
Voyaga etmagan bola uchun aliment undirish yuzasidan taraflar o‘rtasida nizo bo‘lmasa, talab buyruq tartibida ish yuritish shaklida ko‘rib chiqilishi mumkin.
Sud buyrug‘i voyaga etmagan bola uchun aliment undirish talabi otalikni belgilash yoki uchinchi shaxslarni jalb qilish zarurati bilan bog‘liq bo‘lmagan hollarda beriladi. Agar talab huquq to‘g‘risidagi nizo bilan bog‘liq bo‘lsa, masala da’vo tartibida ko‘rib chiqiladi.
Nizosiz aliment talabi bo‘yicha sud buyrug‘i tartibi qo‘llanilishi mumkin. Otalikni belgilash yoki boshqa shaxslarni ishga jalb qilish talab etilsa, ish da’vo tartibida hal etiladi.
Umumiy qoidaga ko‘ra aliment sudga murojaat etilgan paytdan boshlab undiriladi. Shu sababli aliment olish huquqiga ega shaxs o‘z huquqini amalga oshirishni kechiktirmasligi maqsadga muvofiq.
Sudga murojaat qilingunga qadar ta’minot uchun mablag‘ olish choralari ko‘rilgan, ammo aliment to‘lashi shart bo‘lgan shaxs uni to‘lashdan bosh tortgani sababli mablag‘ olinmagani sud tomonidan aniqlansa, o‘tgan davr uchun ham aliment undirilishi mumkin.
Bunda o‘tgan davr uchun aliment sudga murojaat qilingan paytdan hisoblaganda 3 yillik muddat doirasida undiriladi.
O‘tgan 3 yil uchun aliment avtomatik ravishda undirilmaydi. Sudga murojaat qilishdan oldin ta’minot olish choralari ko‘rilgani va aliment to‘lovchi to‘lashdan bosh tortgani aniqlanishi kerak.
Aliment undirish to‘g‘risidagi da’volar bo‘yicha da’vogarlar davlat bojini to‘lashdan ozod qilingan. Bu qoida aliment olish huquqiga ega shaxsning sud orqali o‘z huquqini himoya qilishini engillashtiradi.