Uy-joyni xarid qilishdan oldingi tekshiruv

Xaridor shartnoma tuzishdan oldin sotuvchining uy-joyga bo‘lgan mulk huquqini, ob’ektning kadastr ma’lumotlarini hamda unga nisbatan taqiq, xatlov, ipoteka yoki boshqa cheklovlar mavjudligini tekshirishi lozim.

Shuningdek, quyidagi holatlarga e’tibor berish zarur:

• uy-joy er-xotinning umumiy mulki bo‘lsa, ikkinchi turmush o‘rtoqning roziligi mavjudligi;
• uy-joy ulushli mulk bo‘lsa, boshqa mulkdorlarning huquqlari;
• voyaga etmagan yoki muomalaga layoqatsiz shaxsning mulkiy huquqi mavjud bo‘lsa, vasiylik va homiylik organi talablari;
• uy-joyda ro‘yxatda turgan yoki undan foydalanish huquqini saqlab qoladigan shaxslar;
• kommunal xizmatlar, soliqlar va ijro hujjatlari bo‘yicha qarzdorlik;
• uy-joyning haqiqiy maydoni va holati kadastr hujjatlariga muvofiqligi.

Notarial rasmiylashtirish

Uy, kvartira, uyning yoki kvartiraning bir qismini sotish shartnomasi notarius tomonidan tasdiqlanishi lozim. Fuqarolar faqat davlat notarial idorasiga emas, amaldagi qonunchilikka muvofiq notarial harakatni amalga oshirish vakolatiga ega notariusga murojaat qiladi.

Odatda notarial rasmiylashtirish uchun quyidagilar talab etiladi:

• sotuvchi va xaridorning shaxsini tasdiqlovchi hujjatlari;
• sotuvchining uy-joyga bo‘lgan mulk huquqini tasdiqlovchi hujjat;
• zarur hollarda turmush o‘rtoq, boshqa mulkdor yoki vakolatli organning roziligi;
• vakil ishtirok etsa, uning vakolatlarini tasdiqlovchi ishonchnoma;
• qonunchilikda muayyan holat uchun nazarda tutilgan boshqa hujjatlar.

Notarius mulkning sotuvchiga tegishliligini va bitim tuzishga to‘sqinlik qiluvchi holatlar mavjud emasligini tekshiradi.

Ma’lumotlarni elektron tekshirish

Mulk huquqini tasdiqlovchi hujjatlar o‘rganilgandan keyin notarius zarur ma’lumotlarning katta qismini idoralararo elektron hamkorlik orqali oladi.

Jumladan, quyidagilar tekshiriladi:

• kommunal xizmatlar va elektr energiyasi bo‘yicha qarzdorlik;
• ijro hujjatlari bo‘yicha qarzdorlik;
• soliqlar bo‘yicha qarzdorlik;
• uy-joyda yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatda turgan shaxslar;
• ob’ektga nisbatan taqiq, xatlov, ipoteka va boshqa cheklovlar;
• zarur fuqarolik holati dalolatnomalariga oid ma’lumotlar.

Elektron tizim orqali olinishi mumkin bo‘lgan ma’lumotlarni fuqarodan asossiz ravishda qayta talab qilishga yo‘l qo‘yilmaydi.

Shartnomaning asosiy shartlari

Oldi-sotdi shartnomasida quyidagi ma’lumotlar aniq ko‘rsatilishi kerak:

• uy-joyning manzili, maydoni va kadastr ma’lumotlari;
• shartnoma narxi;
• hisob-kitob usuli va to‘lov muddati;
• uy-joyni topshirish va qabul qilish tartibi;
• taraflarning huquq va majburiyatlari;
• uy-joydan foydalanish huquqini saqlab qoladigan shaxslar mavjud bo‘lsa, ularning ro‘yxati va huquqlari.

Pulni topshirish, uy-joyni bo‘shatish, kalitlarni berish va ob’ektni qabul qilish shartlarini yozma ravishda belgilash tavsiya etiladi. Uy-joyning amalda topshirilishi qabul qilish-topshirish dalolatnomasi bilan rasmiylashtirilishi mumkin.

Uy, kvartira, uyning yoki kvartiraning bir qismini sotish shartnomasi notarial tartibda tasdiqlanishi va davlat ro‘yxatidan o‘tkazilishi shart. Faqat pul to‘lash yoki kalitni qabul qilish xaridorning mulk huquqi rasmiylashtirilganini anglatmaydi.

Mulk huquqini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish

Notarial tasdiqlangan shartnoma asosida uy-joyga bo‘lgan huquqning xaridorga o‘tishi davlat ro‘yxatidan o‘tkaziladi. Xaridorning mulk huquqi davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgandan keyin rasman tasdiqlanadi.

Notarial shaklga yoki davlat ro‘yxatidan o‘tkazish talabiga rioya qilmaslik bitimning haqiqiyligi va mulk huquqining vujudga kelishiga ta’sir qilishi mumkin.

Davlat boji va boshqa to‘lovlar

Ko‘chmas mol-mulkni boshqa shaxsga o‘tkazish bilan bog‘liq shartnomani notarial tasdiqlash uchun davlat boji ob’ekt joylashgan hududga qarab undiriladi:

• ob’ekt Toshkent shahri, Nukus shahri yoki viloyat markazida joylashgan bo‘lsa — BHMning 1 baravari;
• ob’ekt boshqa aholi punktida joylashgan bo‘lsa — BHMning 50 foizi.

Bundan tashqari, notariusning huquqiy va texnik tusdagi qo‘shimcha xizmatlari hamda davlat ro‘yxatidan o‘tkazish bilan bog‘liq to‘lovlar undirilishi mumkin.

Notarial harakatni rad etish ustidan shikoyat

Notarius notarial harakatni amalga oshirishni rad etsa, fuqaro rad etish sabablari ko‘rsatilgan qarorni talab qilishga haqli. Notariusning qarori, harakati yoki harakatsizligi ustidan qonunchilikda belgilangan tartibda sudga shikoyat qilish mumkin.