Qarz shartnomalarini tasdiqlash

Qarz shartnomasining mazmuni

Qarz shartnomasi bo‘yicha qarz beruvchi qarz oluvchiga pul yoki turga xos belgilari bilan aniqlanadigan boshqa ashyolarni mulk qilib beradi. Qarz oluvchi esa o‘shancha summadagi pulni yoki xuddi shu tur, sifat va miqdordagi ashyolarni qaytarish majburiyatini oladi.

Muhim: qarz shartnomasi pul yoki ashyolar qarz oluvchiga amalda topshirilgan paytdan boshlab tuzilgan hisoblanadi.

Shuning uchun shartnomada pulning qanday va qachon berilgani yoki berilishi aniq ko‘rsatilishi kerak.

Yozma shakl talab qilinadigan holatlar

Fuqarolik kodeksiga ko‘ra:

fuqarolar o‘rtasida qarz summasi BHMning o‘n baravaridan ortiq bo‘lsa;
taraflardan biri yuridik shaxs bo‘lsa — summasidan qat’i nazar, qarz shartnomasi yozma shaklda tuzilishi shart.

Qarz oluvchining tilxati, bank to‘lov hujjati yoki pul va ashyolar topshirilganini tasdiqlovchi boshqa hujjat ham yozma shaklga rioya qilinganini tasdiqlashi mumkin.

Notarial tasdiqlash

Qarz shartnomasini notarial tasdiqlash barcha holatlarda majburiy emas. Taraflar uni o‘z xohishiga ko‘ra notarial tasdiqlatishi mumkin.

Notarial tasdiqlash:

taraflarning shaxsi va muomala layoqatini tekshirish;
shartlarni aniq ifodalash;
hujjatning haqiqiyligi bo‘yicha keyingi nizolar xavfini kamaytirish;
qonunchilikdagi shartlar mavjud bo‘lsa, ijro xati olish imkoniyatini engillashtirishi mumkin.

Shartnomaning muhim shartlari

Shartnomada:

qarz summasi va valyutasi;
pulni topshirish usuli va sanasi;
qaytarish muddati va tartibi;
qarzning foizli yoki foizsizligi;
foiz stavkasi va uni to‘lash muddatlari;
bo‘lib-bo‘lib qaytarish jadvali;
majburiyatni ta’minlash usullari;
kechiktirish uchun javobgarlik;
nizolarni hal qilish tartibi ko‘rsatilishi lozim.

Foizlar

Qonunda yoki shartnomada boshqacha qoida bo‘lmasa, qarz beruvchi qarz summasiga shartnomada belgilangan miqdorda va tartibda foiz olish huquqiga ega.

Foizlar to‘lash tartibi va muddati shartnomada aniq belgilanishi lozim. Qarz foizsiz bo‘lsa, bu haqda shartnomada to‘g‘ridan-to‘g‘ri yozish maqsadga muvofiq.

Qarzni qaytarish

Qarz oluvchi qarzni shartnomada belgilangan muddat va tartibda qaytarishi shart.

Agar qaytarish muddati ko‘rsatilmagan bo‘lsa, qarz oluvchi qarz beruvchining talabini olgan kundan boshlab o‘ttiz kun ichida qarzni qaytarishi kerak.

Muhim: pulni naqd shaklda berish va qaytarishda tilxat olish, naqdsiz o‘tkazmada esa to‘lov maqsadida «qarz shartnomasi bo‘yicha» degan izohni ko‘rsatish tavsiya etiladi.

Qarz o‘z vaqtida qaytarilmasa, shartnoma bo‘yicha foizlardan tashqari pul majburiyatini kechiktirganlik uchun qonunchilikda nazarda tutilgan qo‘shimcha foizlar hisoblanishi mumkin.

Notariusga taqdim etiladigan hujjatlar

Notarial tasdiqlash uchun:

taraflarning pasportlari, ID-kartalari yoki boshqa shaxsni tasdiqlovchi hujjatlari;
pul yoki ashyo berilganini tasdiqlovchi hujjatlar;
vakil ishtirok etsa, ishonchnoma;
yuridik shaxs ishtirok etsa, vakolat va tegishli qarorlar;
garov, kafillik yoki boshqa ta’minot bo‘lsa, tegishli hujjatlar taqdim etiladi.

To‘lovlar

«Davlat boji to‘g‘risida»gi Qonunga ko‘ra, qarz shartnomasini notarial tasdiqlash uchun BHMning 25 foizi miqdorida davlat boji undiriladi.

Qarz shartnomasiga o‘zgartish kiritish yoki uni bekor qilishda belgilangan stavkaning 50 foizi undiriladi. Notariusning huquqiy va texnik xizmatlari alohida to‘lanishi mumkin.