Қарз шартномаларини тасдиқлаш

Қарз шартномасининг мазмуни

Қарз шартномаси бўйича қарз берувчи қарз олувчига пул ёки турга хос белгилари билан аниқланадиган бошқа ашёларни мулк қилиб беради. Қарз олувчи эса ўшанча суммадаги пулни ёки худди шу тур, сифат ва миқдордаги ашёларни қайтариш мажбуриятини олади.

Муҳим: қарз шартномаси пул ёки ашёлар қарз олувчига амалда топширилган пайтдан бошлаб тузилган ҳисобланади.

Шунинг учун шартномада пулнинг қандай ва қачон берилгани ёки берилиши аниқ кўрсатилиши керак.

Ёзма шакл талаб қилинадиган ҳолатлар

Фуқаролик кодексига кўра:

фуқаролар ўртасида қарз суммаси БҲМнинг ўн бараваридан ортиқ бўлса;
тарафлардан бири юридик шахс бўлса — суммасидан қатъи назар, қарз шартномаси ёзма шаклда тузилиши шарт.

Қарз олувчининг тилхати, банк тўлов ҳужжати ёки пул ва ашёлар топширилганини тасдиқловчи бошқа ҳужжат ҳам ёзма шаклга риоя қилинганини тасдиқлаши мумкин.

Нотариал тасдиқлаш

Қарз шартномасини нотариал тасдиқлаш барча ҳолатларда мажбурий эмас. Тарафлар уни ўз хоҳишига кўра нотариал тасдиқлатиши мумкин.

Нотариал тасдиқлаш:

тарафларнинг шахси ва муомала лаёқатини текшириш;
шартларни аниқ ифодалаш;
ҳужжатнинг ҳақиқийлиги бўйича кейинги низолар хавфини камайтириш;
қонунчиликдаги шартлар мавжуд бўлса, ижро хати олиш имкониятини енгиллаштириши мумкин.

Шартноманинг муҳим шартлари

Шартномада:

қарз суммаси ва валютаси;
пулни топшириш усули ва санаси;
қайтариш муддати ва тартиби;
қарзнинг фоизли ёки фоизсизлиги;
фоиз ставкаси ва уни тўлаш муддатлари;
бўлиб-бўлиб қайтариш жадвали;
мажбуриятни таъминлаш усуллари;
кечиктириш учун жавобгарлик;
низоларни ҳал қилиш тартиби кўрсатилиши лозим.

Фоизлар

Қонунда ёки шартномада бошқача қоида бўлмаса, қарз берувчи қарз суммасига шартномада белгиланган миқдорда ва тартибда фоиз олиш ҳуқуқига эга.

Фоизлар тўлаш тартиби ва муддати шартномада аниқ белгиланиши лозим. Қарз фоизсиз бўлса, бу ҳақда шартномада тўғридан-тўғри ёзиш мақсадга мувофиқ.

Қарзни қайтариш

Қарз олувчи қарзни шартномада белгиланган муддат ва тартибда қайтариши шарт.

Агар қайтариш муддати кўрсатилмаган бўлса, қарз олувчи қарз берувчининг талабини олган кундан бошлаб ўттиз кун ичида қарзни қайтариши керак.

Муҳим: пулни нақд шаклда бериш ва қайтаришда тилхат олиш, нақдсиз ўтказмада эса тўлов мақсадида «қарз шартномаси бўйича» деган изоҳни кўрсатиш тавсия этилади.

Қарз ўз вақтида қайтарилмаса, шартнома бўйича фоизлардан ташқари пул мажбуриятини кечиктирганлик учун қонунчиликда назарда тутилган қўшимча фоизлар ҳисобланиши мумкин.

Нотариусга тақдим этиладиган ҳужжатлар

Нотариал тасдиқлаш учун:

тарафларнинг паспортлари, ID-карталари ёки бошқа шахсни тасдиқловчи ҳужжатлари;
пул ёки ашё берилганини тасдиқловчи ҳужжатлар;
вакил иштирок этса, ишончнома;
юридик шахс иштирок этса, ваколат ва тегишли қарорлар;
гаров, кафиллик ёки бошқа таъминот бўлса, тегишли ҳужжатлар тақдим этилади.

Тўловлар

«Давлат божи тўғрисида»ги Қонунга кўра, қарз шартномасини нотариал тасдиқлаш учун БҲМнинг 25 фоизи миқдорида давлат божи ундирилади.

Қарз шартномасига ўзгартиш киритиш ёки уни бекор қилишда белгиланган ставканинг 50 фоизи ундирилади. Нотариуснинг ҳуқуқий ва техник хизматлари алоҳида тўланиши мумкин.