O‘g‘rilik va uning uchun javobgarlik

O‘g‘rilik nima

O‘g‘rilik — o‘zganing mol-mulkini yashirin ravishda talon-toroj qilish.

O‘g‘rilikning firibgarlikdan asosiy farqi shundaki, firibgarlikda mulk jabrlanuvchining aldov ta’siridagi harakati natijasida topshiriladi, o‘g‘rilikda esa mol-mulk yashirin ravishda olib qo‘yiladi.

Oddiy o‘g‘rilik

Oddiy o‘g‘rilik uchun:

— 50 BHMgacha jarima;

— 360 soatgacha majburiy jamoat ishlari;

— 2 yilgacha axloq tuzatish ishlari;

— 1 yildan 3 yilgacha ozodlikni cheklash;

— yoki 3 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish belgilanishi mumkin.

Og‘irroq o‘g‘rilik

O‘g‘rilik:

— jabrlanuvchining kiyimi, sumkasi yoki yonidagi boshqa buyumidan — cho‘ntak o‘g‘riligi tarzida;

— ancha miqdorda;

— oldindan til biriktirgan guruh tomonidan;

— uy-joy, ombor yoki boshqa xonaga qonunga xilof kirib;

— qonunda belgilangan ayrim kommunal resurslardan tijorat maqsadida noqonuniy foydalanish usulida sodir etilsa,

300 BHMgacha jarima, 2–3 yil axloq tuzatish ishlari yoki 3–5 yilgacha ozodlikni cheklash yoxud ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanishi mumkin.

Kommunal resurslarni talon-toroj qilish

Jinoyat kodeksida, jumladan, tijorat maqsadida:

— elektr;

— issiqlik;

— tabiiy gaz;

— sovuq yoki issiq suv tarmog‘iga o‘zboshimchalik bilan ulanish;

— hisoblagich yoki uning plombasini qasddan buzish;

— hisoblagich ko‘rsatkichini o‘zgartirish uchun tashqi aralashuv

orqali resursni talon-toroj qilish o‘g‘rilikning og‘irlashtirilgan turi sifatida nazarda tutilgan.

Axborot tizimiga kirib o‘g‘rilik qilish

O‘g‘rilik:

— takroran yoki xavfli retsidivist tomonidan;

— axborot tizimiga qonunga xilof kirish yoki undan foydalanish orqali;

— ko‘p miqdorda;

— neftь, gaz va neftь-gaz mahsulotlari quvurlaridan sodir etilsa,

5 yildan 8 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish belgilanadi.

Eng og‘ir holatlar

O‘g‘rilik:

— juda ko‘p miqdorda;

— o‘ta xavfli retsidivist tomonidan;

— uyushgan guruh yoki uning manfaatlarini ko‘zlab sodir etilsa,

8 yildan 15 yilgacha ozodlikdan mahrum qilish bilan jazolanadi.

Mayda talon-torojdan farqi

Qonunchilikda korxona, muassasa va tashkilotlar mol-mulkini muayyan kichik miqdorda o‘g‘rilik, o‘zlashtirish, rastrata, mansab vakolatini suiiste’mol qilish yoki firibgarlik yo‘li bilan talon-toroj qilish uchun ma’muriy javobgarlik ham mavjud. Kodeksda mayda talon-toroj qiymati 30 BHMdan oshmagan holat sifatida belgilangan.

Eslatma: bu qoida «30 BHMgacha bo‘lgan har qanday o‘g‘rilik jinoyat emas» degani emas. Ma’muriy kodeksdagi mayda talon-toroj normasining ob’ekti, usuli va boshqa shartlari hisobga olinadi. Har bir holat huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan alohida kvalifikatsiya qilinadi.

O‘g‘rilik sodir bo‘lsa nima qilish kerak

Jabrlanuvchi ichki ishlar organlariga murojaat qilishi mumkin.

Mumkin qadar:

— voqea joyini o‘zgartirmaslik;

— kamera yozuvlarini saqlab qolish;

— yo‘qolgan buyumning hujjatlari, seriya raqami yoki IMEI kabi ma’lumotlarni tayyorlash;

— bank kartasi o‘g‘irlangan bo‘lsa, uni zudlik bilan bloklash maqsadga muvofiq.