Ўғрилик ва унинг учун жавобгарлик

Ўғрилик нима

Ўғрилик — ўзганинг мол-мулкини яширин равишда талон-торож қилиш.

Ўғриликнинг фирибгарликдан асосий фарқи шундаки, фирибгарликда мулк жабрланувчининг алдов таъсиридаги ҳаракати натижасида топширилади, ўғриликда эса мол-мулк яширин равишда олиб қўйилади.

Оддий ўғрилик

Оддий ўғрилик учун:

— 50 БҲМгача жарима;

— 360 соатгача мажбурий жамоат ишлари;

— 2 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари;

— 1 йилдан 3 йилгача озодликни чеклаш;

— ёки 3 йилгача озодликдан маҳрум қилиш белгиланиши мумкин.

Оғирроқ ўғрилик

Ўғрилик:

— жабрланувчининг кийими, сумкаси ёки ёнидаги бошқа буюмидан — чўнтак ўғрилиги тарзида;

— анча миқдорда;

— олдиндан тил бириктирган гуруҳ томонидан;

— уй-жой, омбор ёки бошқа хонага қонунга хилоф кириб;

— қонунда белгиланган айрим коммунал ресурслардан тижорат мақсадида ноқонуний фойдаланиш усулида содир этилса,

300 БҲМгача жарима, 2–3 йил ахлоқ тузатиш ишлари ёки 3–5 йилгача озодликни чеклаш ёхуд озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланиши мумкин.

Коммунал ресурсларни талон-торож қилиш

Жиноят кодексида, жумладан, тижорат мақсадида:

— электр;

— иссиқлик;

— табиий газ;

— совуқ ёки иссиқ сув тармоғига ўзбошимчалик билан уланиш;

— ҳисоблагич ёки унинг пломбасини қасддан бузиш;

— ҳисоблагич кўрсаткичини ўзгартириш учун ташқи аралашув

орқали ресурсни талон-торож қилиш ўғриликнинг оғирлаштирилган тури сифатида назарда тутилган.

Ахборот тизимига кириб ўғрилик қилиш

Ўғрилик:

— такроран ёки хавфли рецидивист томонидан;

— ахборот тизимига қонунга хилоф кириш ёки ундан фойдаланиш орқали;

— кўп миқдорда;

— нефть, газ ва нефть-газ маҳсулотлари қувурларидан содир этилса,

5 йилдан 8 йилгача озодликдан маҳрум қилиш белгиланади.

Энг оғир ҳолатлар

Ўғрилик:

— жуда кўп миқдорда;

— ўта хавфли рецидивист томонидан;

— уюшган гуруҳ ёки унинг манфаатларини кўзлаб содир этилса,

8 йилдан 15 йилгача озодликдан маҳрум қилиш билан жазоланади.

Майда талон-торождан фарқи

Қонунчиликда корхона, муассаса ва ташкилотлар мол-мулкини муайян кичик миқдорда ўғрилик, ўзлаштириш, растрата, мансаб ваколатини суиистеъмол қилиш ёки фирибгарлик йўли билан талон-торож қилиш учун маъмурий жавобгарлик ҳам мавжуд. Кодексда майда талон-торож қиймати 30 БҲМдан ошмаган ҳолат сифатида белгиланган.

Эслатма: бу қоида «30 БҲМгача бўлган ҳар қандай ўғрилик жиноят эмас» дегани эмас. Маъмурий кодексдаги майда талон-торож нормасининг объекти, усули ва бошқа шартлари ҳисобга олинади. Ҳар бир ҳолат ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлар томонидан алоҳида квалификация қилинади.

Ўғрилик содир бўлса нима қилиш керак

Жабрланувчи ички ишлар органларига мурожаат қилиши мумкин.

Мумкин қадар:

— воқеа жойини ўзгартирмаслик;

— камера ёзувларини сақлаб қолиш;

— йўқолган буюмнинг ҳужжатлари, серия рақами ёки IMEI каби маълумотларни тайёрлаш;

— банк картаси ўғирланган бўлса, уни зудлик билан блоклаш мақсадга мувофиқ.