Jurnalistlik faoliyatini himoya qilish to‘g‘risidagi qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlik

Mansabdor shaxslarning javobgarligi

Davlat organlari, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlari, jamoat birlashmalari, korxonalar, muassasalar va tashkilotlarning mansabdor shaxslari quyidagi harakatlar uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar bo‘ladi:

tsenzura qilganlik;
jurnalistni akkreditatsiya qilishni asossiz rad etish yoki uning akkreditatsiyasini noo‘rin bekor qilish orqali qonuniy kasbiy faoliyatiga to‘sqinlik qilish;
jurnalistning so‘rov bilan murojaat qilish va zarur axborotni olish huquqini buzish;
jurnalistga tazyiq o‘tkazish yoki uning kasbiy faoliyatiga aralashish;
jurnalistning materiallari, hujjatlari va zarur texnika vositalarini qonunga xilof ravishda olib qo‘yish;
axborot manbasi yoki muallif nomini uning roziligisiz oshkor qilish.

Muhim: jurnalistdan e’lon qilinadigan materialni oldindan kelishishni, uning matnini o‘zgartirishni yoki materialni nashrdan olib qolishni talab qilish tsenzura hisoblanishi mumkin va bunday harakatga yo‘l qo‘yilmaydi.

Jurnalistning huquqlariga tajovuz qilish

Jurnalistning qonunda belgilangan huquqlarini buzish, kasbiy faoliyati bilan bog‘liq holda uning sha’ni va qadr-qimmatini haqorat qilish, shuningdek uning:

hayoti;
sog‘lig‘i;
mol-mulkiga tahdid qilish, zo‘ravonlik yoki boshqa tajovuz sodir etish qonunchilikka muvofiq javobgarlikka sabab bo‘ladi.

Jurnalist tanqidiy material e’lon qilgani uchun ta’qib qilinishi mumkin emas. Davlat jurnalistning axborotni erkin olishi va tarqatishini, kasbiy faoliyati davomida himoya qilinishini kafolatlaydi.

Jurnalistning javobgarligi

Jurnalist o‘zi tayyorlayotgan va tarqatayotgan xabar hamda materiallarning haqqoniy bo‘lishi uchun qonunchilikda belgilangan tartibda javobgar.

Jurnalist materialni tayyorlashda:

ma’lumotlarning to‘g‘riligini tekshirishi;
xolis axborot taqdim etishi;
aybsizlik prezumptsiyasiga rioya qilishi;
shaxsning huquqlari, sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilishi;
jurnalistika sohasining sirini oshkor qilmasligi shart.

Javobgarlikdan ozod qiluvchi holatlar

Jurnalist OAVda haqiqatga mos kelmaydigan material tarqatganlik uchun quyidagi hollarda javobgar bo‘lmaydi:

ma’lumot rasmiy xabar, normativ-huquqiy hujjat yoki rasmiy statistika hisobotidan olingan bo‘lsa;
ma’lumot axborot agentligi, davlat organining matbuot xizmati yoki uning rasmiy veb-sayti orqali olingan bo‘lsa;
ma’lumot oldindan yozib olinmasdan efirga uzatilgan mualliflik chiqishida mavjud bo‘lsa;
material boshqa shaxs chiqishining so‘zma-so‘z takrori, stenogramma, audio yoki videoyozuvi bo‘lsa.

Bu istisnolar rasmiy xabarning mazmuni o‘zgartirilmagan va qo‘shimcha noto‘g‘ri xulosalar bilan to‘ldirilmagan hollarda qo‘llaniladi.

Huquqlar buzilganda murojaat qilish

Jurnalist o‘zining qonuniy kasbiy faoliyatiga to‘sqinlik qilinganda yoki huquqlari buzilganda:

tegishli tashkilot yoki davlat organining yuqori turuvchi rahbariga;
prokuratura organlariga;
sudga murojaat qilishi mumkin.

Shikoyatga akkreditatsiyani rad etish yoki bekor qilish haqidagi qaror, axborot so‘rovi, rad javobi, audio-videoyozuvlar va huquqbuzarlikni tasdiqlovchi boshqa dalillar ilova qilinishi maqsadga muvofiq.