Журналистлик фаолиятини ҳимоя қилиш тўғрисидаги қонунчиликни бузганлик учун жавобгарлик

Мансабдор шахсларнинг жавобгарлиги

Давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, жамоат бирлашмалари, корхоналар, муассасалар ва ташкилотларнинг мансабдор шахслари қуйидаги ҳаракатлар учун қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар бўлади:

цензура қилганлик;
журналистни аккредитация қилишни асоссиз рад этиш ёки унинг аккредитациясини ноўрин бекор қилиш орқали қонуний касбий фаолиятига тўсқинлик қилиш;
журналистнинг сўров билан мурожаат қилиш ва зарур ахборотни олиш ҳуқуқини бузиш;
журналистга тазйиқ ўтказиш ёки унинг касбий фаолиятига аралашиш;
журналистнинг материаллари, ҳужжатлари ва зарур техника воситаларини қонунга хилоф равишда олиб қўйиш;
ахборот манбаси ёки муаллиф номини унинг розилигисиз ошкор қилиш.

Муҳим: журналистдан эълон қилинадиган материални олдиндан келишишни, унинг матнини ўзгартиришни ёки материални нашрдан олиб қолишни талаб қилиш цензура ҳисобланиши мумкин ва бундай ҳаракатга йўл қўйилмайди.

Журналистнинг ҳуқуқларига тажовуз қилиш

Журналистнинг қонунда белгиланган ҳуқуқларини бузиш, касбий фаолияти билан боғлиқ ҳолда унинг шаъни ва қадр-қимматини ҳақорат қилиш, шунингдек унинг:

ҳаёти;
соғлиғи;
мол-мулкига таҳдид қилиш, зўравонлик ёки бошқа тажовуз содир этиш қонунчиликка мувофиқ жавобгарликка сабаб бўлади.

Журналист танқидий материал эълон қилгани учун таъқиб қилиниши мумкин эмас. Давлат журналистнинг ахборотни эркин олиши ва тарқатишини, касбий фаолияти давомида ҳимоя қилинишини кафолатлайди.

Журналистнинг жавобгарлиги

Журналист ўзи тайёрлаётган ва тарқатаётган хабар ҳамда материалларнинг ҳаққоний бўлиши учун қонунчиликда белгиланган тартибда жавобгар.

Журналист материални тайёрлашда:

маълумотларнинг тўғрилигини текшириши;
холис ахборот тақдим этиши;
айбсизлик презумпциясига риоя қилиши;
шахснинг ҳуқуқлари, шаъни ва қадр-қимматини ҳурмат қилиши;
журналистика соҳасининг сирини ошкор қилмаслиги шарт.

Жавобгарликдан озод қилувчи ҳолатлар

Журналист ОАВда ҳақиқатга мос келмайдиган материал тарқатганлик учун қуйидаги ҳолларда жавобгар бўлмайди:

маълумот расмий хабар, норматив-ҳуқуқий ҳужжат ёки расмий статистика ҳисоботидан олинган бўлса;
маълумот ахборот агентлиги, давлат органининг матбуот хизмати ёки унинг расмий веб-сайти орқали олинган бўлса;
маълумот олдиндан ёзиб олинмасдан эфирга узатилган муаллифлик чиқишида мавжуд бўлса;
материал бошқа шахс чиқишининг сўзма-сўз такрори, стенограмма, аудио ёки видеоёзуви бўлса.

Бу истиснолар расмий хабарнинг мазмуни ўзгартирилмаган ва қўшимча нотўғри хулосалар билан тўлдирилмаган ҳолларда қўлланилади.

Ҳуқуқлар бузилганда мурожаат қилиш

Журналист ўзининг қонуний касбий фаолиятига тўсқинлик қилинганда ёки ҳуқуқлари бузилганда:

тегишли ташкилот ёки давлат органининг юқори турувчи раҳбарига;
прокуратура органларига;
судга мурожаат қилиши мумкин.

Шикоятга аккредитацияни рад этиш ёки бекор қилиш ҳақидаги қарор, ахборот сўрови, рад жавоби, аудио-видеоёзувлар ва ҳуқуқбузарликни тасдиқловчи бошқа далиллар илова қилиниши мақсадга мувофиқ.