Bolaning merosga bo‘lgan huquqi

Meros tarkibi

Vorislik — vafot etgan shaxsga tegishli bo‘lgan va uning o‘limidan keyin bekor bo‘lmaydigan mol-mulk, mulkiy huquq hamda majburiyatlarning merosxo‘rlarga o‘tishidir.

Meros tarkibiga:

uy-joy, transport va boshqa ashyolar;
pul va qimmatli qog‘ozlar;
mulkiy huquqlar;
intellektual mulk ob’ektlariga doir mulkiy huquqlar;
meros qiymati doirasidagi qarz va boshqa mulkiy majburiyatlar kirishi mumkin.

Meros qoldiruvchining shaxsi bilan uzviy bog‘liq huquq va majburiyatlar, jumladan aliment olish huquqi va hayot yoki sog‘liqqa etkazilgan zarar uchun to‘lov olish huquqi meros tarkibiga kirmaydi.

Vasiyat va qonun bo‘yicha vorislik

Meros:

vasiyat bo‘yicha;
qonun bo‘yicha o‘tadi.

Qonun bo‘yicha vorislik vasiyat mavjud bo‘lmaganda, haqiqiy emas deb topilganda yoki vasiyat butun merosning taqdirini belgilamaganda qo‘llaniladi.

Meros qoldiruvchining bolalari, shu jumladan farzandlikka olingan bolalari, eri yoki xotini hamda ota-onasi birinchi navbatdagi merosxo‘rlar hisoblanadi va, umumiy qoidaga ko‘ra, teng ulushlarda meros oladi.

Meros qoldiruvchi tirikligida homila holida bo‘lgan va meros ochilganidan keyin tirik tug‘ilgan bola ham merosxo‘r bo‘lishi mumkin.

Bolaning majburiy ulushi

Meros qoldiruvchining voyaga etmagan yoki mehnatga layoqatsiz bolasi, vasiyatnoma mazmunidan qat’i nazar, merosdan majburiy ulush olish huquqiga ega.

Majburiy ulush bolaga qonun bo‘yicha vorislik qilinganda tegishi lozim bo‘lgan ulushning kamida yarmini tashkil qiladi.

Vasiyatnomada bolaga meros ajratilmagan bo‘lsa ham, voyaga etmagan bolaning majburiy ulushga bo‘lgan huquqi saqlanadi.

Merosni rasmiylashtirish

Bolaning yoshiga qarab notarius bilan bog‘liq harakatlarni:

14 yoshgacha bo‘lgan bola nomidan — ota-onasi, farzandlikka oluvchisi yoki vasiysi;
14–18 yoshdagi bola — ota-onasi, farzandlikka oluvchisi yoki homiysining roziligi bilan amalga oshiradi.

Merosga bo‘lgan huquq to‘g‘risidagi guvohnoma, umumiy qoidaga ko‘ra, meros ochilgan kundan olti oy o‘tgach notarius tomonidan beriladi. Meros ishini rasmiylashtirish uchun notariusga imkon qadar erta murojaat qilish maqsadga muvofiq.

Bolaning nomidan merosdan voz kechish yoki meros mol-mulkini tasarruf etishda bolaning manfaatlarini himoya qiluvchi maxsus talablar va vasiylik va homiylik organining ruxsati qo‘llanilishi mumkin.

Meros qoldiruvchining qarzlari

Merosxo‘r meros qoldiruvchining qarzlari bo‘yicha faqat o‘ziga o‘tgan meros qiymati doirasida javob beradi.

Bolaning boshqa shaxsiy mol-mulki meros qoldiruvchining meros qiymatidan ortiq bo‘lgan qarzlarini to‘lash uchun olib qo‘yilmasligi kerak.