Боланинг меросга бўлган ҳуқуқи

Мерос таркиби

Ворислик — вафот этган шахсга тегишли бўлган ва унинг ўлимидан кейин бекор бўлмайдиган мол-мулк, мулкий ҳуқуқ ҳамда мажбуриятларнинг меросхўрларга ўтишидир.

Мерос таркибига:

уй-жой, транспорт ва бошқа ашёлар;
пул ва қимматли қоғозлар;
мулкий ҳуқуқлар;
интеллектуал мулк объектларига доир мулкий ҳуқуқлар;
мерос қиймати доирасидаги қарз ва бошқа мулкий мажбуриятлар кириши мумкин.

Мерос қолдирувчининг шахси билан узвий боғлиқ ҳуқуқ ва мажбуриятлар, жумладан алимент олиш ҳуқуқи ва ҳаёт ёки соғлиққа етказилган зарар учун тўлов олиш ҳуқуқи мерос таркибига кирмайди.

Васият ва қонун бўйича ворислик

Мерос:

васият бўйича;
қонун бўйича ўтади.

Қонун бўйича ворислик васият мавжуд бўлмаганда, ҳақиқий эмас деб топилганда ёки васият бутун мероснинг тақдирини белгиламаганда қўлланилади.

Мерос қолдирувчининг болалари, шу жумладан фарзандликка олинган болалари, эри ёки хотини ҳамда ота-онаси биринчи навбатдаги меросхўрлар ҳисобланади ва, умумий қоидага кўра, тенг улушларда мерос олади.

Мерос қолдирувчи тириклигида ҳомила ҳолида бўлган ва мерос очилганидан кейин тирик туғилган бола ҳам меросхўр бўлиши мумкин.

Боланинг мажбурий улуши

Мерос қолдирувчининг вояга етмаган ёки меҳнатга лаёқатсиз боласи, васиятнома мазмунидан қатъи назар, меросдан мажбурий улуш олиш ҳуқуқига эга.

Мажбурий улуш болага қонун бўйича ворислик қилинганда тегиши лозим бўлган улушнинг камида ярмини ташкил қилади.

Васиятномада болага мерос ажратилмаган бўлса ҳам, вояга етмаган боланинг мажбурий улушга бўлган ҳуқуқи сақланади.

Меросни расмийлаштириш

Боланинг ёшига қараб нотариус билан боғлиқ ҳаракатларни:

14 ёшгача бўлган бола номидан — ота-онаси, фарзандликка олувчиси ёки васийси;
14–18 ёшдаги бола — ота-онаси, фарзандликка олувчиси ёки ҳомийсининг розилиги билан амалга оширади.

Меросга бўлган ҳуқуқ тўғрисидаги гувоҳнома, умумий қоидага кўра, мерос очилган кундан олти ой ўтгач нотариус томонидан берилади. Мерос ишини расмийлаштириш учун нотариусга имкон қадар эрта мурожаат қилиш мақсадга мувофиқ.

Боланинг номидан меросдан воз кечиш ёки мерос мол-мулкини тасарруф этишда боланинг манфаатларини ҳимоя қилувчи махсус талаблар ва васийлик ва ҳомийлик органининг рухсати қўлланилиши мумкин.

Мерос қолдирувчининг қарзлари

Меросхўр мерос қолдирувчининг қарзлари бўйича фақат ўзига ўтган мерос қиймати доирасида жавоб беради.

Боланинг бошқа шахсий мол-мулки мерос қолдирувчининг мерос қийматидан ортиқ бўлган қарзларини тўлаш учун олиб қўйилмаслиги керак.