Bola huquqlari to‘g‘risidagi konventsiya

Konventsiya haqida

BMTning Bola huquqlari to‘g‘risidagi konventsiyasi 1989-yil 20 noyabrda qabul qilingan va 1990-yil 2 sentyabrda kuchga kirgan.

Konventsiya 54 moddadan iborat. Unda, qoida tariqasida, 18 yoshga to‘lmagan har bir shaxs bola ekani belgilangan.

O‘zbekiston Respublikasi Konventsiyaga Oliy Kengashning 1992-yil 9-dekabrdagi 757-XII-son qarori bilan qo‘shilgan.

Konventsiyaning asosiy tamoyillari

Konventsiya quyidagi to‘rt asosiy tamoyilga tayanadi:

bolalarni kamsitmaslik — 2-modda;
bolaning eng ustun manfaatlarini ta’minlash — 3-modda;
yashash, omon qolish va rivojlanish huquqi — 6-modda;
bolaning fikrini hurmat qilish — 12-modda.

Bolaning asosiy huquqlari

Konventsiya bolaning:

ism va fuqarolikka ega bo‘lish — 7-modda;
o‘z shaxsiy xususiyatlarini saqlash — 8-modda;
ota-onasidan asossiz ajratilmaslik — 9-modda;
fikr bildirish — 13-modda;
vijdon va din erkinligi — 14-modda;
zo‘ravonlikdan himoyalanish — 19-modda;
sog‘liqni saqlash — 24-modda;
ijtimoiy ta’minot — 26-modda;
munosib turmush darajasi — 27-modda;
ta’lim olish — 28–29-moddalar;
dam olish va o‘yinlarda ishtirok etish — 31-modda;
ekspluatatsiyadan himoyalanish — 32–36-moddalar;
odil sudlov va insonparvar munosabat — 37 va 40-moddalardagi huquqlarini kafolatlaydi.

Bolalar ombudsmani

Bolalar huquqlari bo‘yicha vakil to‘g‘risidagi Qonunga muvofiq, Bolalar ombudsmani Oliy Majlisning mustaqil mansabdor shaxsi hisoblanadi.

U Qonunchilik palatasi va Senat tomonidan besh yil muddatga saylanadi hamda bolalar huquqlari to‘g‘risidagi qonunchilikka rioya etilishi ustidan parlament nazoratini amalga oshirishga ko‘maklashadi.

Muhim: Bolalar ombudsmani Inson huquqlari bo‘yicha vakilning oddiy o‘rinbosari emas, balki qonunda alohida maqom berilgan mustaqil institutdir.