Бола ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенция

Конвенция ҳақида

БМТнинг Бола ҳуқуқлари тўғрисидаги конвенцияси 1989 йил 20 ноябрда қабул қилинган ва 1990 йил 2 сентябрда кучга кирган.

Конвенция 54 моддадан иборат. Унда, қоида тариқасида, 18 ёшга тўлмаган ҳар бир шахс бола экани белгиланган.

Ўзбекистон Республикаси Конвенцияга Олий Кенгашнинг 1992 йил 9 декабрдаги 757-XII-сон қарори билан қўшилган.

Конвенциянинг асосий тамойиллари

Конвенция қуйидаги тўрт асосий тамойилга таянади:

болаларни камситмаслик — 2-модда;
боланинг энг устун манфаатларини таъминлаш — 3-модда;
яшаш, омон қолиш ва ривожланиш ҳуқуқи — 6-модда;
боланинг фикрини ҳурмат қилиш — 12-модда.

Боланинг асосий ҳуқуқлари

Конвенция боланинг:

исм ва фуқароликка эга бўлиш — 7-модда;
ўз шахсий хусусиятларини сақлаш — 8-модда;
ота-онасидан асоссиз ажратилмаслик — 9-модда;
фикр билдириш — 13-модда;
виждон ва дин эркинлиги — 14-модда;
зўравонликдан ҳимояланиш — 19-модда;
соғлиқни сақлаш — 24-модда;
ижтимоий таъминот — 26-модда;
муносиб турмуш даражаси — 27-модда;
таълим олиш — 28–29-моддалар;
дам олиш ва ўйинларда иштирок этиш — 31-модда;
эксплуатациядан ҳимояланиш — 32–36-моддалар;
одил судлов ва инсонпарвар муносабат — 37 ва 40-моддалардаги ҳуқуқларини кафолатлайди.

Болалар омбудсмани

Болалар ҳуқуқлари бўйича вакил тўғрисидаги Қонунга мувофиқ, Болалар омбудсмани Олий Мажлиснинг мустақил мансабдор шахси ҳисобланади.

У Қонунчилик палатаси ва Сенат томонидан беш йил муддатга сайланади ҳамда болалар ҳуқуқлари тўғрисидаги қонунчиликка риоя этилиши устидан парламент назоратини амалга оширишга кўмаклашади.

Муҳим: Болалар омбудсмани Инсон ҳуқуқлари бўйича вакилнинг оддий ўринбосари эмас, балки қонунда алоҳида мақом берилган мустақил институтдир.