Баданга шикаст етказиш

Баданга етказилган шикастнинг ҳуқуқий баҳоси унинг оғирлиги, соғлиққа таъсири, меҳнат қобилияти йўқотилиши ва бошқа оқибатларга қараб фарқ қилади.

Қонунчиликда енгил, ўртача оғир ва оғир шикаст учун турли жавобгарлик чоралари белгиланган.

Эҳтиётсизлик орқасида енгил тан жароҳати етказиш

Эҳтиётсизлик орқасида енгил тан жароҳати етказиш учун 1 БҲМдан 2 БҲМгача жарима солинади.

Бунда шахс жабрланувчига шикаст етказишни қасддан мақсад қилмаган бўлади, лекин унинг эҳтиётсиз ҳаракати натижасида енгил тан жароҳати келиб чиқади.

Қасддан енгил тан жароҳати — маъмурий жавобгарлик

Агар қасддан етказилган енгил тан жароҳати:

— соғлиқнинг қисқа муддат ёмонлашувига;

— ёки меҳнат қобилиятининг унча узоқ давом этмайдиган турғун тарзда йўқотилишига олиб келмаган бўлса, 2 БҲМдан 4 БҲМгача жарима қўлланади. Оилавий (маиший) зўравонлик тўғрисидаги махсус маъмурий ҳуқуқбузарлик аломатлари мавжуд бўлган ҳолатлар бундан мустасно.

Такроран енгил тан жароҳати етказилса

Агар юқоридаги ҳуқуқбузарлик учун маъмурий жазо қўлланилганидан кейин 1 йил ичида худди шу ҳаракат яна содир этилса:

— 5 БҲМдан 25 БҲМгача жарима;

— ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ қўлланиши мумкин.

Эслатма: эски тартибда бундай такрорий ҳаракат Жиноят кодексининг 109-моддаси бўйича жиноят ҳисобланган. 2024 йил 8 октябрдан 109-модданинг ушбу биринчи қисми чиқариб ташланган, такрорий ҳолат эса Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 52-моддасида қолдирилган.

Қачон енгил шикаст жиноят ҳисобланади

Қасддан етказилган шикаст натижасида соғлиқ:

— 6 кундан ортиқ;

— аммо 21 кундан кўп бўлмаган муддатга ёмонлашса ёки умумий меҳнат қобилияти унча узоқ бўлмаган муддатга йўқотилса, Жиноят кодексининг 109-моддаси бўйича жиноий жавобгарлик келиб чиқади.

Бундай ҳаракат учун:

— 25 БҲМдан 50 БҲМгача жарима;

— 2 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари;

— 1 йилгача озодликни чеклаш;

— ёки 1 йилгача озодликдан маҳрум қилиш белгиланиши мумкин.

Диний таассуб замирида, гуруҳ томонидан ёки қурол ёхуд совуқ қурол сифатида фойдаланиш мумкин бўлган ашё билан содир этилган ҳолатларда 1 йилдан 2 йилгача озодликни чеклаш ёки озодликдан маҳрум қилиш назарда тутилган.

Ўртача оғир шикаст

Қасддан етказилган шикаст:

— содир этилаётган пайтда ҳаёт учун хавфли бўлмаса;

— оғир шикастга хос оқибатларга олиб келмаса;

— аммо соғлиқнинг камида 21 кун, лекин 4 ойдан кўп бўлмаган муддатга ёмонлашишига;

— ёки умумий меҳнат қобилиятининг 10 фоиздан 33 фоизгача йўқолишига олиб келса, ўртача оғир шикаст ҳисобланади.

Бундай қилмиш учун:

— 360 соатгача мажбурий жамоат ишлари;

— 3 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари;

— 1 йилдан 3 йилгача озодликни чеклаш;

— ёки 3 йилгача озодликдан маҳрум қилиш белгиланиши мумкин.

Икки ёки ундан ортиқ шахсга, ҳомиладорлиги маълум бўлган аёлга, ўта шафқатсизлик билан, гуруҳ томонидан, қурол ишлатиб ва қонунда кўрсатилган бошқа оғирлаштирувчи ҳолатларда содир этилса, 3 йилдан 5 йилгача озодликни чеклаш ёки озодликдан маҳрум қилиш қўлланади.

Оғир шикаст

Қасддан баданга оғир шикаст, жумладан:

— ҳаёт учун хавфли бўлган;

— кўриш, сўзлаш ёки эшитиш қобилиятини йўқотишга;

— бирор аъзо ёки унинг функцияси йўқолишига;

— руҳий ҳолат ёки соғлиқнинг бошқа оғир бузилишига;

— умумий меҳнат қобилиятининг камида 33 фоизи доимий йўқолишига;

— ҳомиланинг тушишига;

— баданнинг тузалмайдиган даражада хунуклашишига олиб келган шикастни қамраб олади.

Асосий таркиб учун 3 йилдан 5 йилгача озодликни чеклаш ёки озодликдан маҳрум қилиш белгиланган.

Қурол ишлатиш, ўта шафқатсизлик, тамагирлик нияти, гуруҳ бўлиб содир этиш ва бошқа оғирлаштирувчи ҳолатларда жазо 5 йилдан 8 йилгача озодликдан маҳрум қилишгача етади.

Агар қилмиш:

— икки ёки ундан ортиқ шахсга нисбатан;

— такроран ёки хавфли рецидивист томонидан;

— ўта хавфли рецидивист томонидан;

— уюшган гуруҳ томонидан;

— ёки жабрланувчининг ўлимига сабаб бўлган ҳолда содир этилса, 8 йилдан 10 йилгача озодликдан маҳрум қилиш белгиланади.

Оилавий зўравонлик ҳолатларида

Умумий енгил, ўртача оғир ва оғир шикастга оид нормаларнинг ўзида ҳам оилавий (маиший) зўравонликка оид махсус таркиб мавжуд бўлса, тегишли махсус норма қўлланилиши назарда тутилган.

Шу сабаб турмуш ўртоғи, собиқ турмуш ўртоғи, бир рўзғор асосида яшовчи шахс ёки қонунда белгиланган бошқа яқин муносабатлар доирасида шикаст етказилганда қилмишни оддий 52, 104, 105 ёки 109-моддалар бўйича баҳолаш билан чекланилмайди.