Турмушга чиққан аёлларнинг фуқаролиги тўғрисидаги конвенция

Конвенциянинг мазмуни

Турмушга чиққан аёлларнинг фуқаролиги тўғрисидаги конвенция 1957 йил 20 февралда Нью-Йоркда қабул қилинган ва 1958 йил 11 августда кучга кирган.

Конвенция аёлнинг фуқаролиги эрининг фуқаролигига автоматик равишда боғланиб қолишининг олдини олишга қаратилган.

Унга мувофиқ:

чет эл фуқароси билан никоҳ тузиш аёлнинг фуқаролигини автоматик ўзгартирмайди;
никоҳ бекор қилиниши ҳам фуқароликни автоматик ўзгартирмайди;
эрнинг фуқаролигини ўзгартириши хотиннинг фуқаролигига ўз-ўзидан таъсир қилмайди;
аёл фуқаролигини мустақил равишда сақлаш, ўзгартириш ёки бошқа фуқароликни олиш масаласини ҳал қилиш ҳуқуқига эга.

Никоҳ тузиш шахсни ўз фуқаролигидан автоматик маҳрум қилмаслиги ва фуқаролиги бўлмаган шахсга айлантирмаслиги керак.

Конвенция чет эллик хотинга ўз хоҳишига кўра эрининг фуқаролигини соддалаштирилган тартибда олиш имкониятини назарда тутишга йўл қўяди. Бироқ бу ҳам автоматик эмас — шахснинг аризаси ва тегишли давлат қонунчилиги талаб этилади.

Ўзбекистон учун мақоми

БМТнинг амалдаги иштирокчилар рўйхатида Ўзбекистон ушбу Конвенция иштирокчиси сифатида кўрсатилмаган. Демак, Конвенция Ўзбекистон учун тўғридан-тўғри мажбурий халқаро шартнома ҳисобланмайди.

Шунга қарамай, унинг асосий принциплари Ўзбекистоннинг миллий қонунчилигида акс эттирилган.

Ўзбекистонда фуқароликнинг сақланиши

«Ўзбекистон Республикасининг фуқаролиги тўғрисида»ги Қонунга мувофиқ:

Ўзбекистон фуқаросининг чет давлат фуқароси ёки фуқаролиги бўлмаган шахс билан никоҳдан ўтиши унинг фуқаролиги ўзгаришига сабаб бўлмайди;
бундай никоҳнинг бекор қилиниши ҳам эр-хотин фуқаролигини автоматик ўзгартирмайди;
эр-хотиндан бирининг фуқаролиги ўзгариши иккинчисининг фуқаролигига таъсир қилмайди;
никоҳнинг бекор қилиниши ушбу никоҳда туғилган ёки фарзандликка олинган боланинг фуқаролигини автоматик ўзгартирмайди.

Чет эл фуқароси билан никоҳ тузиш Ўзбекистон фуқаролигидан чиқиш ёки бошқа давлат фуқаролигини олиш тартибини алмаштирмайди. Фуқаролик фақат қонунда белгиланган алоҳида тартибда ўзгартирилади.

Никоҳ гувоҳномасининг ўзи фуқароликни ўзгартирувчи ҳужжат ҳисобланмайди. Фуқароликни ўзгартириш учун ваколатли органга белгиланган тартибда алоҳида мурожаат қилиш керак.