Ижтимоий ва сиёсий ҳуқуқларга оид энг муҳим 5 та кафолат

1. Давлат ишларини бошқаришда иштирок этиш ҳуқуқи

Ўзбекистон фуқаролари жамият ва давлат ишларини бошқаришда:

бевосита;
ўз вакиллари орқали;
референдумларда;
сайловларда;
ўзини ўзи бошқариш органлари фаолиятида;
давлат органлари устидан жамоатчилик назорати орқали

иштирок этиш ҳуқуқига эга.

Жамоатчилик назорати — фуқаролар ва фуқаролик жамияти институтларининг давлат органлари фаолиятини кузатиши ва баҳолаши.

2. Давлат хизматига киришда тенглик

Фуқаролар давлат хизматига киришда тенг ҳуқуққа эга.

Номзодга қўйиладиган талаблар лавозимнинг хусусияти, малака, билим ва касбий кўникмаларга асосланиши керак. Давлат хизматини ўташ билан боғлиқ чекловлар фақат қонун билан белгиланади.

3. Қонунчилик таклифини киритиш ҳуқуқи

Сайлов ҳуқуқига эга бўлган камида юз минг нафар фуқаро қонунчилик таклифларини қонунчилик ташаббуси тартибида Олий Мажлис Қонунчилик палатасига киритиш ҳуқуқига эга.

Қонунчилик таклифи — муайян масалани қонун билан тартибга солиш ёки амалдаги қонунни ўзгартириш ҳақидаги ташаббус.

Таклифни киритиш ва кўриб чиқиш тартиби қонунчиликда белгиланади.

4. Давлат бюджети устидан жамоатчилик назорати

Фуқаролар ва фуқаролик жамияти институтлари Давлат бюджетининг:

шакллантирилиши;
даромад ва харажатларининг режалаштирилиши;
маблағларнинг сарфланиши;
ижро натижалари

устидан жамоатчилик назоратини амалга ошириш ҳуқуқига эга.

Бу бюджет очиқлиги ва давлат маблағларидан самарали фойдаланишга хизмат қилади.

5. Ҳуқуқларни миллий ва халқаро даражада ҳимоя қилиш

Ҳар ким ўз ҳуқуқ ва эркинликларини қонунда тақиқланмаган барча усуллар билан ҳимоя қилишга ҳақли.

Давлатнинг ҳуқуқий ҳимояга доир барча ички воситаларидан фойдаланиб бўлинганидан кейин шахс Ўзбекистон иштирок этган халқаро шартномаларга мувофиқ инсон ҳуқуқларини ҳимоя қилувчи халқаро органларга мурожаат қилиши мумкин.

Шунингдек, қонунда белгиланган шартлар асосида фуқаролар ва юридик шахслар муайян ишда қўлланган қонуннинг Конституцияга мувофиқлиги масаласида Конституциявий судга шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси