Оила, болалар, ёшлар ва хотин-қизларни давлат томонидан қўллаб-қувватлаш

Оила қандай ҳимоя қилинади?

Оила — никоҳ, қариндошлик, фарзандликка олиш ёки болани тарбияга олишдан келиб чиқадиган шахсий ва мулкий муносабатларга асосланган жамиятнинг асосий бўғини.

Никоҳ:

никоҳланувчиларнинг ихтиёрий розилигига;
эр ва хотиннинг тенг ҳуқуқлилигига;
Ўзбекистон халқининг анъанавий оилавий қадриятларига асосланади.

Давлат оиланинг тўлақонли ривожланиши учун ижтимоий, иқтисодий, ҳуқуқий ва бошқа шарт-шароитларни яратади.

Ота-оналарнинг мажбуриятлари нималардан иборат?

Ота-оналар ва уларнинг ўрнини босувчи шахслар вояга етмаган болаларини:

боқиши;
тарбиялаши;
таълим олишини таъминлаши;
соғлиғи ва хавфсизлиги ҳақида ғамхўрлик қилиши;
жисмоний, ақлий ва маънавий ривожланиши учун шароит яратиши шарт.

Болага нисбатан зўравонлик, шафқатсиз муомала, камситиш ёки унинг манфаатларига зид хатти-ҳаракатларга йўл қўйилмайди.

Боланинг манфаатлари қандай ҳимоя қилинади?

Боланинг энг устун манфаатлари — болага оид ҳар қандай қарорда унинг хавфсизлиги, соғлиғи, ривожланиши ва ҳуқуқлари биринчи ўринда ҳисобга олиниши.

Давлат:

боланинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилади;
етим ва ота-она қарамоғидан маҳрум болаларни қўллаб-қувватлайди;
таълим, тиббий ёрдам ва ижтимоий хизматлардан фойдаланиш учун шароит яратади;
болани зўравонлик, эксплуатация ва зарарли меҳнатдан муҳофаза қилади.

Вояга етган фарзандларнинг мажбурияти борми?

Вояга етган, меҳнатга лаёқатли фарзандлар ўз ота-оналари ҳақида ғамхўрлик қилиши шарт.

Ота-она ёрдамга муҳтож ва меҳнатга лаёқатсиз бўлса, фарзанддан таъминот ундириш масаласи қонунда белгиланган тартибда суд томонидан ҳал қилиниши мумкин.

Ёшларга қандай кафолатлар берилган?

Давлат ёшларнинг:

таълим олиши;
соғлиғини сақлаши;
ишга жойлашиши ва бандлиги;
уй-жойга эга бўлиши;
интеллектуал, ижодий ва жисмоний ривожланиши;
жамият ва давлат ҳаётида иштирок этиши учун шароит яратади.

Ёшларга оид давлат сиёсати ёшларни камситмаслик, уларнинг ташаббусларини қўллаб-қувватлаш ва ҳуқуқий манфаатларини ҳимоя қилиш принципларига асосланади.

Хотин-қизлар ва эркаклар тенг ҳуқуқлими?

Хотин-қизлар ва эркаклар:

давлат ва жамият ишларини бошқариш;
таълим;
меҳнат;
тадбиркорлик;
соғлиқни сақлаш;
ижтимоий ҳимоя;
оилавий муносабатларда тенг ҳуқуқ ва имкониятларга эга.

Жинс бўйича бевосита ёки билвосита камситиш тақиқланади. Оналик, оталик ва болалик давлат муҳофазасидадир.

Ҳуқуқ бузилганда қаерга мурожаат қилинади?

Ҳолатга қараб:

васийлик ва ҳомийлик органига;
Оила ва хотин-қизлар қўмитаси тизимига;
Ёшлар ишлари агентлигига;
«Инсон» ижтимоий хизматлар марказига;
ички ишлар органига;
прокуратурага;
Омбудсманга;
судга мурожаат қилиш мумкин.

Боланинг ҳуқуқлари бузилганда унинг ота-онаси, васийси, ҳомийси ёки бошқа қонуний вакили ҳам мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.