Фуқароларнинг асосий конституциявий бурчлари

Конституциявий бурч нима?

Конституциявий бурч — Конституцияда белгиланган ва шахс бажариши шарт бўлган ҳуқуқий мажбурият.

Инсоннинг ҳуқуқ ва эркинликлари унинг жамият ва давлат олдидаги масъулияти билан уйғун бўлади. Фуқаролар ўз ҳуқуқларидан фойдаланиш билан бирга бошқа шахсларнинг ҳуқуқларини ҳурмат қилиши ва Конституцияда белгиланган бурчларни бажариши шарт.

Конституция ва қонунларга риоя қилиш

Фуқаролар:

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси ва қонунларига риоя этиши;
бошқа инсонларнинг ҳуқуқ ва эркинликларини ҳурмат қилиши;
бошқа шахсларнинг шаъни ва қадр-қимматини камситмаслиги шарт.

Ҳеч ким ўз ҳуқуқини бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари, эркинликлари ва қонуний манфаатларига зарар етказадиган тарзда амалга ошириши мумкин эмас.

Миллий меросни асраш

Фуқаролар Ўзбекистон халқининг:

тарихий;
маънавий;
маданий;
илмий;
табиий меросини асраб-авайлаши шарт.

Маданий мерос — тарихий, илмий, бадиий ёки бошқа маданий қимматга эга бўлган моддий ва номоддий бойликлар.

Тарихий ёдгорликни бузиш, маданий бойликка зарар етказиш ёки уни қонунга хилоф равишда олиб чиқиш жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.

Табиатга эҳтиёткорона муносабатда бўлиш

Фуқаролар атроф табиий муҳитга эҳтиёткорона муносабатда бўлиши шарт.

Бу, жумладан:

табиатни ифлослантирмаслик;
сув, ер ва бошқа табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш;
дарахт ва ўсимликларга қонунга хилоф равишда зарар етказмаслик;
чиқиндиларни белгиланмаган жойга ташламаслик;
ҳайвонот ва ўсимлик дунёсини муҳофаза қилиш талабларига риоя этишни англатади.

Солиқ ва йиғимларни тўлаш

Фуқаролар қонунда белгиланган солиқлар ва йиғимларни тўлаши шарт.

Солиқ — давлат ёки маҳаллий бюджетга қонун асосида тўланадиган мажбурий тўлов.

Солиқ ва йиғимлар:

қонун билан белгиланиши;
адолатли бўлиши;
фуқаронинг конституциявий ҳуқуқларини амалга оширишига асоссиз тўсқинлик қилмаслиги керак.

Ватанни ҳимоя қилиш

Ўзбекистон Республикасини ҳимоя қилиш — ҳар бир Ўзбекистон фуқаросининг бурчидир.

Фуқаролар қонунда белгиланган тартибда:

ҳарбий хизматни;
муқобил хизматни ўташга мажбур.

Муқобил хизмат — қонунда белгиланган асослар бўйича ҳарбий хизмат ўрнига ўталадиган хизмат тури.

Ҳарбий ёки муқобил хизматни ўташ тартиби шахснинг ёши, соғлиғи ва қонунчиликда белгиланган бошқа ҳолатларга қараб аниқланади.

Бурчларни бажармаслик қандай оқибатга олиб келади?

Конституциявий бурчни бажармасликнинг ўзи учун умумий жазо белгиланмайди. Жавобгарлик муайян қонунбузилишга қараб келиб чиқади.

Масалан:

солиқ тўлашдан бўйин товлаш;
табиатга зарар етказиш;
маданий мерос объектини бузиш;
ҳарбий хизматдан қонунга хилоф равишда бўйин товлаш;
бошқа шахснинг ҳуқуқларини бузиш маъмурий, моддий ёки жиноий жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси