Конституцияда тадбиркорлар учун белгиланган асосий кафолатлар

Тадбиркорлик эркинлиги кафолатланадими?

Конституцияга кўра, тадбиркорлар қонунчиликка мувофиқ:

ҳар қандай фаолиятни амалга ошириш;
ўз фаолияти йўналишини мустақил танлаш ҳуқуқига эга.

Тадбиркорлик фаолияти — таваккалчилик асосида даромад олишга қаратилган мустақил фаолият.

Қонун билан тақиқланган ёки лицензия, рухсатнома ёхуд хабардор қилиш тартиби белгиланган фаолиятлар умумий қоидадан мустасно.

Қулай ишбилармонлик муҳити

Давлат:

қулай инвестициявий ва ишбилармонлик муҳитини таъминлаши;
тадбиркорликни ривожлантириш учун шарт-шароитлар яратиши;
мулк ва тадбиркорлик ҳуқуқларини ҳимоя қилиши керак.

Товарлар ва маблағларнинг эркин ҳаракати

Ўзбекистон ҳудудида:

товарлар;
хизматлар;
меҳнат ресурслари;
молиявий маблағларнинг эркин ҳаракатланиши кафолатланади.

Қонунда белгиланган хавфсизлик, солиқ, божхона, лицензия ва бошқа талаблар бундан мустасно.

Мулк шаклларининг тенглиги

Барча мулк шакллари:

тенг ҳуқуқли;
қонун билан ҳимоя қилинади.

Хусусий мулк — шахснинг мол-мулкка эгалик қилиш, ундан фойдаланиш ва уни тасарруф этиш ҳуқуқи.

Мулкдор мол-мулкидан фақат қонунда назарда тутилган ҳолларда ва тартибда маҳрум этилиши мумкин.

Хусусий мулк дахлсизлиги

Мулкдор:

мол-мулкига эгалик қилиш;
ундан фойдаланиш;
уни сотиш, ижарага бериш ёки бошқа тарзда тасарруф этиш ҳуқуқига эга.

Мол-мулкни давлат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш қонунда белгиланган тартибда ва олдиндан ҳамда тенг қийматда товон тўлаш шарти билан амалга оширилади.

Ер хусусий мулк бўлиши мумкинми?

Ер қонунда белгиланган шартлар ва тартибда хусусий мулк бўлиши мумкин.

Ердан фойдаланиш:

атроф муҳитга зарар етказмаслиги;
бошқа шахсларнинг ҳуқуқларини бузмаслиги;
қонунчиликда белгиланган мақсад ва талабларга мос бўлиши керак.

Ҳалол рақобат ҳимоя қилинади

Давлат:

ҳалол рақобат учун шарт-шароит яратади;
монопол фаолиятни қонун билан чеклайди;
бозорда устун мавқени суиистеъмол қилишга қарши чора кўради;
истеъмолчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилади.

Ҳалол рақобат — тадбиркорларнинг қонунга мувофиқ ва тенг шартларда рақобатлашиши.

Банк сири кафолатланади

Банк операциялари, омонатлар ва ҳисобварақлар сир сақланиши кафолатланади.

Бундай маълумотлар:

мижознинг розилиги билан;
қонунда белгиланган ваколатли орган сўрови асосида;
суд ёки бошқа қонуний асос мавжуд бўлганда тақдим этилиши мумкин.

Интеллектуал мулк муҳофаза қилинади

Интеллектуал мулк — ихтиро, товар белгиси, асар, дастурий маҳсулот, дизайн ва бошқа ижодий фаолият натижаларига бўлган ҳуқуқ.

Интеллектуал мулк қонун билан муҳофаза қилинади. Уни эгасининг розилигисиз қонунга хилоф ишлатиш ҳуқуқий жавобгарликка сабаб бўлиши мумкин.

Тадбиркор ўз ҳуқуқини қандай ҳимоя қилади?

Тадбиркор:

давлат органига ёки юқори турувчи органга мурожаат қилиш;
Бизнес-омбудсманга мурожаат қилиш;
прокуратурага шикоят қилиш;
иқтисодий ёки маъмурий судга даъво киритиш;
етказилган зарарни ундириш ҳуқуқига эга.

Давлат органининг қонунга хилоф қарори, ҳаракати ёки ҳаракатсизлиги натижасида етказилган зарар қонунда белгиланган тартибда қопланиши керак.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси