ЙПХ ходимининг қандай ҳуқуқ ва мажбуриятлари бор?

Размеры штрафов за нарушение ПДД в Узбекистане – Новости Узбекистана – NOVA24.UZ

ЙПХ ходими нималарга ҳақли?

Хизмат вазифаларини бажаришда ЙПХ ходими қонунчиликда белгиланган асослар мавжуд бўлганда:

транспорт воситасини тўхтатиш;
бошқариш ва фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатларни, транспорт воситаси ва юкка оид ҳужжатларни текшириш;
ҳайдовчи ёки юкни кузатиб бораётган шахс иштирокида транспорт воситаси ва юкни ташқи кўздан кечириш;
ҳужжатларни текшириш учун электрон маълумотлар базасидан фойдаланиш;
ЙТҲ ёки бошқа ҳуқуқбузарлик гувоҳларини аниқлаш;
двигатель ва агрегат рақамларини рўйхатлаш ҳужжатларидаги маълумотлар билан солиштириш;
транспорт воситасини таъқиб қилиш ёки кузатиш ҳуқуқига эга.

Қонунчиликда белгиланган ҳолларда ЙПХ ходими транспорт воситасини ушлаб туриши, ҳайдовчини бошқаришдан четлатиши ва транспорт воситасини махсус сақлаш жойига олиб бориш чораларини кўриши мумкин.

Ходим ўзини таништириши шартми?

Ҳа. Йўл ҳаракати қатнашчисини тўхтатган ЙПХ ходими:

унинг олдига бориши;
ўзини таништириши;
лавозими, унвони ва фамилиясини айтиши;
талаб қилинганда кўкрак нишон белгисини маълум қилиши;
хизмат гувоҳномасини очиқ ҳолда кўрсатиши шарт.

Шунингдек, ходим тўхтатиш сабабини ва содир этилган деб ҳисобланаётган ҳуқуқбузарликни аниқ ва лўнда тушунтириши керак.

ЙПХ ходими видеокамерадан фойдаланиши шартми?

Ҳа. ЙПХ ходими хизмат вазифаларини мобиль видеокамерадан фойдаланган ҳолда ошкора бажариши шарт.

У йўл ҳаракати қатнашчисига видеокамерадан фойдаланаётганини маълум қилиши ва зарур ҳолларда видеоёзув ҳуқуқбузарликни исботлаш учун фойдаланилиши мумкинлигини огоҳлантириши лозим.

ЙПХ хизмати йўлларда яширин усулда олиб борилишига йўл қўйилмайди.

Махсус мослама билан қайд этилган қоидабузарликда нима талаб қилиш мумкин?

Агар қоидабузарлик радар, ўлчов асбоби ёки бошқа махсус мослама билан аниқланган бўлса, ЙПХ ходими ҳайдовчини мослама кўрсаткичлари билан таништириши шарт.

Ҳайдовчи талаб қилса, ходим мосламанинг қиёслаш сертификатини ҳам кўрсатиши керак. Рухсат этилмаган, сертификатсиз, сертификатининг амал қилиш муддати тугаган ёки белгиланган ҳисобда мавжуд бўлмаган махсус мосламадан фойдаланиш мумкин эмас.

Ходим ҳайдовчидан автомобилдан тушишни талаб қилиши мумкинми?

Фақат белгиланган ҳолларда.

Масалан:

транспорт воситасидаги техник носозликни бартараф этиш зарур бўлганда;
ҳайдовчини маст ҳолда деб ҳисоблашга етарли асос бўлганда;
двигатель ёки агрегат рақамларини солиштириш зарур бўлганда;
транспорт воситаси ёки ташилаётган юк ҳужжатларини текшириш зарурати туғилганда;
ҳайдовчи ёки йўловчи жиноят содир этганликда гумон қилинганда;
ҳайдовчининг кабинада қолиши ҳаракат хавфсизлигига таҳдид солиши мумкин бўлганда автомобилдан чиқиш талаб қилиниши мумкин.

Бошқа ҳолларда ҳайдовчи ЙПХ ходими билан автомобилдан тушмасдан мулоқот қилиш ҳуқуқига эга.

ЙПХ ходими қандай муомала қилиши керак?

Ходим ҳар қандай вазиятда йўл ҳаракати қатнашчиси билан:

вазмин;
хушмуомала;
одобли;
эътиборли муомала қилиши, шахсга ҳурмат билан ва «Сиз» деб мурожаат қилиши керак.

Маъмурий баённома расмийлаштирилаётганда шахсга унинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари тушунтирилиши шарт. ЙПХ ходими шунингдек юқори турувчи орган ёки судга шикоят қилиш ҳуқуқини тушунтириши керак.

ЙПХ ходими ҳаракати устидан шикоят қилиш мумкинми?

Ҳа. Йўл ҳаракати қатнашчиси:

ЙПХ ходимининг ҳаракати ёки ҳаракатсизлиги;
маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисидаги баённома;
иш бўйича қабул қилинган қарор устидан юқори турувчи органга ёки судга шикоят қилиш ҳуқуқига эга.

Шахс ўзига нисбатан тузилган баённома ва иш материаллари билан танишиши, улардан ўз ҳисобидан нусха олиши ёки фотосуратга олиши мумкин.

Эслатма: ЙПХ ходими мобиль видеокамерасиз хизмат олиб бораётган бўлса, Низом йўл ҳаракати қатнашчисига унга ҳужжатларни тақдим этмаслик ҳуқуқини беради.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг қарори, 01.12.2018 йилдаги 975-сон