Халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгаши депутатининг мақоми

Депутат ким?

Маҳаллий Кенгаш депутати — тегишли вилоят, туман ёки шаҳар Кенгашига сайланган ҳамда сайлов комиссияси томонидан рўйхатга олинган Ўзбекистон Республикаси фуқароси.

Депутат ўз сайловчилари манфаатларини ифода этади, тегишли ҳудудни ривожлантириш масалаларини ҳал этишда иштирок этади ҳамда Кенгаш олдида турган вазифаларни амалга оширишга кўмаклашади.

Депутатнинг ҳуқуқлари, мажбуриятлари ва депутатлик фаолияти кафолатлари махсус Қонун билан белгиланган.

Депутат қандай ҳуқуқларга эга?

Депутат:

Кенгаш сессиялари ва ўзи аъзо бўлган комиссиялар мажлисларида иштирок этиш;
муҳокама қилинаётган масалалар юзасидан фикр билдириш ва овоз бериш;
Кенгаш кўриб чиқиши учун масалалар таклиф этиш;
қарор лойиҳаларига таклиф ва тузатишлар киритиш;
давлат органлари ва ташкилотларидан зарур ахборот олиш;
мансабдор шахсларга депутатлик сўрови юбориш;
сайловчилар билан учрашувлар ўтказиш ва уларнинг мурожаатларини кўриб чиқиш;
Кенгаш қарорлари ҳамда ҳудудий дастурлар ижросини назорат қилишда иштирок этиш ҳуқуқига эга.

Депутат ўз ваколатларини амалга ошираётганда қонунда белгиланган кафолатлардан фойдаланади.

Депутатлик сўрови нима?

Депутатлик сўрови — депутатнинг давлат органи ёки ташкилоти мансабдор шахсига унинг ваколатига кирувчи масала бўйича асослантирилган тушунтириш ёки ахборот бериш талаби.

Депутатлик сўрови ёзма ёки қонунчиликда белгиланган бошқа шаклда юборилиши мумкин.

Мансабдор шахс сўровни олган кундан эътиборан 10 кундан кечиктирмай жавоб бериши керак.

Суд раислари, прокурорлар, суриштирув ва тергов органлари раҳбарларига юборилган депутатлик сўрови уларнинг иш юритувидаги муайян иш ёки материалнинг мазмунига аралашишга қаратилмаслиги керак.

Депутатнинг асосий мажбуриятлари

Депутат:

Кенгаш ва комиссиялар мажлисларида шахсан иштирок этиши;
Кенгаш қарорлари ва топшириқларини бажариши;
депутатлик одоб-ахлоқи қоидаларига риоя қилиши;
сайловчилар билан мунтазам алоқа ўрнатиши;
фуқароларни қабул қилиши ва уларнинг мурожаатларини кўриб чиқиши;
ўз фаолияти ҳақида сайловчиларга ахборот бериши;
манфаатлар тўқнашувига йўл қўймаслиги шарт.

Депутат ўз мақомидан шахсий, мулкий ёки бошқа қонунга хилоф манфаатлар учун фойдаланиши мумкин эмас.

Депутат сайловчилар билан қандай ишлайди?

Депутат ўз сайлов округида:

фуқароларни қабул қилади;
сайловчилар билан учрашувлар ўтказади;
ҳудуддаги муаммоларни ўрганади;
давлат органлари ва ташкилотларига мурожаат қилади;
кўрилган чоралар ҳақида сайловчиларга маълумот беради.

Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари депутатга қабул ва учрашувларни ташкил этиш, бино ажратиш ҳамда аҳолини хабардор қилишда кўмаклашиши керак.

Депутатлик ваколатлари қачон тугайди?

Депутатлик ваколатлари:

Кенгаш ваколат муддати тугаганда;
депутат ўз ваколатини зиммасидан соқит қилиш ҳақида ариза берганда;
депутат бошқа доимий яшаш жойига кўчиб кетганда;
унинг депутатлик мақомига мос келмайдиган лавозим ёки фаолият юзага келганда;
суднинг қонуний кучга кирган қарори мавжуд бўлганда;
депутат чақириб олинганда;
фуқаролик тугатилганда;
депутат вафот этганда;
қонунда назарда тутилган бошқа ҳолларда

муддатидан олдин тугатилиши мумкин.

Қонунчиликда депутатнинг Кенгаш ва комиссия мажлисларида узрсиз равишда мунтазам иштирок этмаслиги ҳам ҳуқуқий оқибатларга сабаб бўлиши назарда тутилган.

Депутатнинг дахлсизлиги

Депутатни жиноий жавобгарликка тортиш, ушлаб туриш, қамоққа олиш ёки унга суд тартибида маъмурий жазо қўллаш қонунчиликда белгиланган махсус тартиб асосида амалга оширилади.

Дахлсизлик депутатни қонунга риоя қилиш мажбуриятидан озод қилмайди.

Норматив ҳужжатлар

«Халқ депутатлари вилоят, туман ва шаҳар Кенгаши депутатининг мақоми тўғрисида»ги Қонун

«Маҳаллий давлат ҳокимияти тўғрисида»ги Қонун