Янги таҳрирдаги “Масъулияти чекланган жамиятлар тўғрисида”ги Қонун қабул қилинди

Адлия вазирлиги томонидан ишлаб чиқилган Янги таҳрирдаги “Масъулияти чекланган жамиятлар тўғрисида”ги Қонун (ЎРҚ–1137-сон, 21.04.2026 йил) Давлат раҳбари томонидан имзоланди.

Қайд этиш керакки, ушбу Қонун билан масъулияти чекланган жамиятлар фаолиятига замонавий корпоратив бошқарув тизими жорий этилмоқда, соҳадаги ҳуқуқий бўшлиқлар бартараф этилмоқда ҳамда жамият иштирокчиларининг ҳуқуқий кафолатлари янада кучайтирилмоқда.

✅ Ушбу Қонун жами 71 та моддадан иборат бўлиб, расмий эълон қилинган кундан эътиборан 3 ой ўтгач кучга кириши белгиланмоқда.

Қонун лойиҳасини ишлаб чиқишда, хорижий ва маҳаллий даражадаги экспертларнинг фикрлари ҳамда жамоатчиликнинг таклифлари, шунингдек, илғор хорижий давлатлар тажрибаси инобатга олинган.

☑️ Қонунда бир қатор янгиликлар назарда тутилган. Жумладан:

► 1) Жамият кузатув кенгашининг ваколатлари ҳамда кенгаши аъзоларини сайлаш тартиби белгиланмоқда. Бу орқали, келгусида келиб чиқиши мумкин бўлган низоли ҳолатларни олдини олиш кўзланган.

► 2) Жамият кузатув кенгашининг қарорлари сиртдан овоз бериш йўли билан (сўров йўли билан) қабул қилиш тартиби аниқ белгиланмоқда.

► 3) Қонуннинг яна бир муҳим янгиликлардан бири, бу халқаро корпоратив бошқарув амалиётида мавжуд бўлган жамиятнинг кузатув кенгаши аъзоларининг, яккабошчилик асосидаги ижро этувчи ва коллегиал ижро этувчи органларининг фидуциар мажбуриятлари белгиланганлиги ҳисобланади.

► 4) Қонун билан жамият нафақат лицензия, балки бошқа рухсат этувчи ҳужжатлар ва хабардор қилиш тартибида фаолият турлари билан шуғулланиши мумкинлиги белгиланмоқда. Бу эса, улар томонидан амалга ошириладиган фаолият турлари сонини оширади.

► 5) Амалдаги қонунчиликда мавжуд бўлмаган жамиятларнинг филиали ва ваколатхоналарини, шуъба ва қарам хўжаликларини очиш тартиблари алоҳида модда сифатида белгиланмоқда.

Жамиятнинг миноритар иштирокчилари қўмитаси ташкил этилишига оид қоидалар таклиф этилмоқда

✅ Бундан ташқари, Қонунда қуйидаги янгиликлар назарда тутилган. Жумладан:

► 6) Ўз ҳиссасини тўла қўшмаган иштирокчилар, агар ушбу ҳаракатлар жамиятнинг фаолият кўрсатишига имкон бермаётган ёки уни жиддий тарзда қийинлаштиришига олиб келса, жамиятнинг ижро этувчи органининг аризаси асосида суд тартибида иштирокчилар сафидан чиқарилиши мумкинлиги белгиланмоқда.

► 7) Жамият иштирокчиларининг улушлари билан боғлиқ низолар суд томонидан кўриб чиқилаётганда жамият устав фондига ўзгартиришлар киритиш чекланиши мумкинлиги белгиланмоқда.

► 8) Жамиятнинг ихтиёрига кўра, жамият иштирокчилари устав фондининг (устав капиталининг) ҳисоби шартнома асосида Қимматли қоғозлар марказий депозитарийси томонидан юритилиши мумкинлиги назарда тутилмоқда. Бу қоидалар, албатта, Жамият ва унинг бошқа иштирокчиларининг ҳуқуқларини кафолатлайди.

► 9) Жамиятнинг миноритар иштирокчилари қўмитаси ташкил этилишига оид қоидалар таклиф этилмоқда.

► 10) Жамиятнинг аудиторлик текширувидан ўтказишга оид қоидалар такомиллаштирилмоқда.

► 11) Жамиятнинг аффилланган шахслари ҳамда аффилланган шахслари билан битимлар тузишга оид қоидалар алоҳида боб сифатида белгиланмоқда.

Қонун жамият иштирокчилари ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларининг кафолатларини янада мустаҳкамлашга, улушларнинг алдов ва (ёки) фирибгарлик йўли билан ўзлаштирилишига йўл қўймаслигини таъминлашга ҳуқуқий асос бўлиб хизмат қилади.

Шунингдек, Қонун жамият мулкининг ҳимоя қилинишига ва иштирокчилар ҳуқуқларининг тўлақонли таъминланишига, мулкдорлар синфининг янада ўсиши ва ривожланишига, мамлакатимизнинг инвестициявий муҳитини янада яхшилашга ҳамда хорижий инвесторларни мамлакатимизга фаол кириб келишига замин яратади.