Ҳақорат ва унинг учун жавобгарлик

Ҳақорат нима

Ҳақорат — шахснинг шаъни ва қадр-қимматини қасддан камситиш.

Жиноий жавобгарлик нуқтаи назаридан Жиноят кодекси ҳақоратни шахснинг шаъни ва қадр-қимматини беодоб шаклда қасддан камситиш сифатида белгилайди.

Маъмурий жавобгарлик

Ҳақорат учун 20 БҲМдан 40 БҲМгача жарима белгиланган.

Маъмурий жавобгарлик доирасида шахс:

— ўз айбини тан олса;

— жабрланувчи билан ярашса;

— етказилган зарарни бартараф этса, қонунда белгиланган тартибда маъмурий жавобгарликдан озод қилиниши мумкин. Бу имконият ҳақоратга ҳам татбиқ этилади.

Такроран содир этилса

Агар худди шундай ҳақорат учун шахс аввал маъмурий жазога тортилган бўлиб, яна ҳақорат қилса, жиноий жавобгарлик юзага келиши мумкин.

Бундай ҳолатда:

— 200 БҲМгача жарима;

— 240 соатгача мажбурий жамоат ишлари;

— ёки 1 йилгача ахлоқ тузатиш ишлари назарда тутилган.

Интернетда ҳақорат қилиш

Ҳақорат:

— босма ёки бошқа усулда кўпайтирилган шаклда;

— ОАВда;

— телекоммуникация тармоқларида;

— бутунжаҳон Интернет тармоғида жойлаштирилса, Жиноят кодексининг алоҳида қисми қўлланади.

Бундай қилмиш учун:

— 200 БҲМдан 400 БҲМгача жарима;

— 240–300 соат мажбурий жамоат ишлари;

— ёки 1–2 йил ахлоқ тузатиш ишлари белгиланиши мумкин.

Эслатма: Интернетда ҳақорат учун Жиноят кодексидаги ушбу таркибни қўллашда аввал маъмурий жазога тортилган бўлиш шарти кўрсатилмаган. Шунинг учун ижтимоий тармоқдаги биринчи ҳолат ҳам вазиятга қараб жиноий-ҳуқуқий баҳоланиши мумкин.

Оғирлаштирилган ҳақорат

Ҳақорат:

— жабрланувчининг хизмат ёки фуқаролик бурчини бажариши муносабати билан;

— хавфли рецидивист;

— ёки аввал туҳмат учун судланган шахс томонидан содир этилса,

400–600 БҲМ жарима, 2–3 йил ахлоқ тузатиш ишлари ёки 1 йилгача озодликни чеклаш билан жазоланиши мумкин.

Жабрланувчи нима қилиши керак

Жиноят кодексининг ҳақоратга оид биринчи ва иккинчи қисмлари бўйича жиноят иши, қоида тариқасида, жабрланувчининг айбдорни жавобгарликка тортишни сўраб берган шикояти асосида қўзғатилади. Истисно ҳолларда жабрланувчи ожизлиги, айбланувчига қарамлиги ёки бошқа сабаб туфайли ўз ҳуқуқини ҳимоя қила олмаса, прокурор шикоятсиз ҳам иш қўзғатиши мумкин.

Интернетда ҳақорат қилинганда:

— скриншот;

— аккаунт номи;

— пост ёки хабар ҳаволаси;

— сана ва вақт;

— аудио-видео ёзув каби далилларни сақлаб қолиш мақсадга мувофиқ.