Суд ишларини биринчи инстанцияда юритиш

Иш қўзғатиш асослари

Иқтисодий суд ишни қуйидагилар асосида қўзғатади:

манфаатдор шахснинг даъво аризаси ёки аризаси;
прокурорнинг аризаси;
қонунда бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари, жамият ёки давлат манфаатларини ҳимоя қилиш ваколати берилган давлат органи ёхуд бошқа шахснинг аризаси;
қонунда назарда тутилган бошқа мурожаатлар.

Даъво аризасида суднинг номи, тарафлар ҳақидаги маълумотлар, даъво баҳоси, талаблар, уларнинг асослари, далиллар ва илова қилинаётган ҳужжатлар рўйхати кўрсатилади.

Даъво аризасига илова қилинадиган ҳужжатлар

Даъво аризасига, жумладан:

давлат божи ва почта харажатлари тўланганлигини тасдиқловчи ҳужжат;
жавобгар ва учинчи шахсларга ариза ҳамда ҳужжатлар нусхалари юборилганлигини тасдиқловчи далил;
даъво талабларига асос бўлган ҳужжатлар;
зарур бўлганда судгача талабнома тартибига риоя этилганлигини тасдиқловчи ҳужжат;
даъвогарнинг давлат рўйхатидан ўтганлиги ҳақидаги маълумот;
вакилнинг ваколатини тасдиқловчи ҳужжат илова қилинади.

Судловга тегишлилик тарафлар келишуви билан ўзгартирилган ёки экстерриториал судловга тегишлилик танланган бўлса, бундай келишувни тасдиқловчи ҳужжат ҳам тақдим этилади.

Ҳужжатлар нусхаларини юбориш

Даъвогар жавобгарга ва учинчи шахсларга даъво аризаси ҳамда уларда мавжуд бўлмаган илова ҳужжатларининг кўчирма нусхаларини юбориши шарт.

Нусхалар:

почта орқали;
етказиб берилганлигини тасдиқлайдиган бошқа усулда;
суднинг ахборот тизими орқали электрон шаклда юборилиши мумкин.

Аризани қабул қилиш масаласи

Судья ариза келиб тушган кундан эътиборан 5 кундан кечиктирмай уни:

иш юритишга қабул қилиш;
қабул қилишни рад этиш;
қайтариш;
судга тааллуқлилигига кўра бошқа судга ўтказиш масаласини якка тартибда ҳал қилади.

Қабул қилинган қарор бўйича ажрим чиқарилади. Ажрим нусхалари иш иштирокчиларига у чиқарилганидан кейинги кундан кечиктирмай юборилади.

Ишни суд муҳокамасига тайёрлаш

Судья ишнинг тўғри ва ўз вақтида ҳал этилишини таъминлаш учун:

тарафларнинг талаб ва эътирозларини аниқлайди;
далилларни тақдим этиш ёки талаб қилиб олиш масаласини ҳал қилади;
экспертиза тайинлаш заруратини кўриб чиқади;
учинчи шахсларни ишга жалб қилиш масаласини ҳал қилади;
тарафларни келиштириш чораларини кўради;
даъво ва далилларни таъминлаш ҳақидаги илтимосномаларни кўриб чиқади.

Фуқаролик-ҳуқуқий муносабатлардан келиб чиқадиган низоларда судья даъво аризаси қабул қилинганидан кейин 10 кун ичида судгача мажлис ўтказиши мумкин. Соддалаштирилган иш юритишда кўриладиган ишлар бундан мустасно.

Суд муҳокамаси муддати

Умумий қоидага кўра, суд муҳокамаси ишни суд муҳокамасига тайёрлаш ҳақидаги ажрим чиқарилган кундан бошлаб бир ойдан ошмаган муддатда тугалланиши керак.

Алоҳида ҳолларда суд раиси бу муддатни яна кўпи билан бир ойга узайтириши мумкин.

Муҳим: Аризанинг қабул қилиниши низо даъвогар фойдасига ҳал қилинганини англатмайди. Суд тарафларнинг важлари ва тақдим этилган далилларни текширгандан кейин ишни мазмунан ҳал қилади.

Тартиб Ўзбекистон Республикасининг Иқтисодий процессуал кодекси билан белгиланган.