Шаҳарсозлик соҳасидаги асосий талаблар ва жамоатчилик назорати

Жамият ва давлат манфаатлари

Фуқароларнинг қулай ҳаёт фаолияти муҳитига бўлган ҳуқуқини таъминлаш, атроф-муҳитга зарарли таъсирнинг олдини олиш, экологик вазиятни яхшилаш, муҳандислик, транспорт ва ижтимоий инфратузилмани ривожлантириш ҳамда маданий мерос объектларини сақлаш жамиятнинг шаҳарсозлик соҳасидаги манфаатларидир.

Давлат манфаатлари аҳоли пунктлари ва аҳоли пунктлариаро ҳудудларни барқарор ривожлантириш, инфратузилма тизимларининг узлуксиз ишлашини таъминлаш, табиий ресурслар ва маданий меросни сақлаш ҳамда манфаатлар тўқнашувининг олдини олишни қамраб олади.

Шаҳарсозлик фаолияти фуқаролар, юридик шахслар, жамият ёки давлат манфаатларига зид бўлса, бундай фаолият белгиланган тартибда тугатилиши керак.

Қурилишга қўйиладиган асосий талаблар

Қурилиш, реконструкция ва бошқа шаҳарсозлик ишларида:

шаҳарсозлик ҳужжатлари, нормалари ва қуриш қоидаларига;
экологик, санитария ва ёнғин хавфсизлиги талабларига;
сувни муҳофаза қилиш ва муҳандислик тармоқларининг муҳофаза зоналарига;
маданий мерос ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар режимига;
ногиронлиги бўлган шахслар учун тўсиқсиз муҳит яратиш талабларига риоя қилиниши шарт.

Қурилиш аҳоли пунктларининг муҳандислик, транспорт ва ижтимоий инфратузилма билан таъминланганлик даражасини пасайтирмаслиги керак.

Ер ва кўчмас мулкдан фойдаланиш

Юридик ва жисмоний шахслар ер участкалари ҳамда кўчмас мулкдан шаҳарсозлик регламентига мувофиқ фойдаланиши шарт.

Улар:

қўшни ер участкалари мулкдорларининг ҳуқуқларига тўсқинлик қилмаслиги;
атроф-муҳит, инфратузилма ва ободонлаштириш объектларига зарар етказмаслиги;
назорат органларининг қонуний кўрсатмаларини бажариши;
ўз объектларидаги ўзгаришлар ҳақида ваколатли органларга ишончли маълумот бериши керак.

Ер участкаси ёки бино мулкдори бўлиш шаҳарсозлик, санитария ва ёнғин хавфсизлиги талабларига риоя қилмасдан қурилиш олиб бориш ҳуқуқини бермайди.

Жисмоний шахсларнинг пудратчи сифатидаги фаолияти

Жисмоний шахслар юридик шахс ташкил этмасдан пудратчи сифатида қуйидаги объектларни қуриши мумкин:

цоколни ҳисобга олмаганда 2 қаватдан, баландлиги 12 метрдан ва умумий майдони 500 квадрат метрдан ошмайдиган якка тартибдаги уй-жойлар;
мавсумий ишлар ва яйлов чорвачилиги учун вақтинчалик бинолар;
томорқа, боғдорчилик, узумчилик ва полизчилик ерларидаги хўжалик-маиший иморатлар;
муҳандислик тармоқларини ўзгартириш талаб этилмайдиган ободонлаштириш ишлари;
йиғма-қисмларга ажраладиган конструкциялардан қуриладиган, умумий майдони 500 квадрат метрдан ошмайдиган бир қаватли савдо, умумий овқатланиш ва маиший хизмат объектлари;
иккитадан кўп бўлмаган автомобиль учун гаражлар;
кичик архитектура шакллари, тўсиқлар, очиқ спорт майдончалари ва йўлаклар;
реклама ва ахборот конструкциялари;
мулкдорнинг шахсий фойдаланишига мўлжалланган техник жиҳатдан мураккаб бўлмаган иморатлар.

Бу ҳуқуқ зарур рухсатнома, лойиҳа, экспертиза ёки қурилишни рўйхатдан ўтказиш талабларини бекор қилмайди.

Жамоатчилик назорати

Шаҳарсозлик соҳасида жамоатчилик назорати:

жамоатчилик муҳокамаси;
жамоатчилик экспертизаси;
қонунчиликка зид бўлмаган бошқа шаклларда амалга оширилади.

Фуқаролар, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, ННТлар ва оммавий ахборот воситалари жамоатчилик назорати субъектлари бўлиши мумкин.

Жамоатчилик назорати натижасида тайёрланган якуний ҳужжатдаги таклиф ва тавсиялар давлат органлари томонидан мажбурий тартибда кўриб чиқилади. Бироқ ушбу таклифлар ўз-ўзидан давлат органининг қарорини бекор қилмайди.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, 22.02.2021 йил