Ўзбекистон фуқароси бошқа давлатга бериб юборилмайди

Йўқ. Конституцияга кўра, Ўзбекистон Республикаси фуқароси Ўзбекистондан ташқарига мажбурий чиқариб юборилиши ёки бошқа давлатга бериб юборилиши мумкин эмас.

Бошқа давлатга бериб юбориш — экстрадиция — шахсни жиноий жавобгарликка тортиш ёки суд ҳукмини ижро этиш учун бир давлатдан бошқа давлатга топшириш.

Ушбу конституциявий кафолат Ўзбекистон фуқаросига нисбатан, у қайси давлат томонидан қидирилаётганидан ёки қаерда жиноят содир этганликда гумон қилинаётганидан қатъи назар амал қилади.

Бу шахс жавобгарликдан озод бўлади деганими?

Йўқ. Ўзбекистон фуқаросининг бошқа давлатга берилмаслиги уни содир этган қилмиши учун жавобгарликдан озод қилмайди.

Агар Ўзбекистон фуқароси хорижда жиноят содир этганликда гумон қилинса, халқаро шартномалар ва миллий қонунчиликка мувофиқ:

хорижий давлат тақдим этган ҳужжатлар ўрганилиши;
Ўзбекистонда жиноят иши қўзғатилиши;
тергов ҳаракатлари ўтказилиши;
етарли асослар мавжуд бўлса, иш Ўзбекистон судида кўриб чиқилиши мумкин.

Фуқарони бошқа давлатга бермаслик — жазосизлик эмас, балки ишни миллий қонунчилик асосида кўриб чиқиш кафолатидир.

Чет эл фуқароси Ўзбекистондан бошқа давлатга берилиши мумкинми?

Чет эл фуқароси ёки фуқаролиги бўлмаган шахсни бошқа давлатга бериш масаласи:

Ўзбекистоннинг халқаро шартномалари;
Жиноят-процессуал кодекс;
тақдим этилган экстрадиция сўрови;
шахснинг ҳуқуқлари ва хавфсизлигига оид кафолатлар

асосида ҳал қилинади.

Агар шахсга нисбатан қийноқ, шафқатсиз муомала, сиёсий таъқиб ёки қонунда назарда тутилган бошқа жиддий хавф мавжуд бўлса, уни бериш рад этилиши мумкин.

Мажбурий чиқариб юбориш ва экстрадиция ўртасида қандай фарқ бор?

Мажбурий чиқариб юбориш — шахсни миграция ёки бошқа қоидаларни бузгани учун давлат ҳудудидан чиқариш.

Экстрадиция — шахсни жиноий таъқиб ёки ҳукм ижроси учун бошқа давлатга топшириш.

Ўзбекистон фуқаросига нисбатан ҳар иккала чора ҳам қўлланилиши мумкин эмас. Чет эл фуқароларига нисбатан эса бундай чоралар фақат қонунчиликда белгиланган асослар ва тартибда қўлланилади.

Ўзбекистон хориждаги фуқароларини ҳимоя қиладими?

Ўзбекистон Республикаси ўз фуқароларини:

мамлакат ҳудудида;
хорижий давлатларда

ҳимоя қилиш ва уларга ҳомийлик кўрсатишни кафолатлайди.

Хорижда ҳуқуқи бузилган, ҳибсга олинган, ҳужжатини йўқотган ёки фавқулодда вазиятга тушган фуқаро Ўзбекистоннинг элчихонаси ёки консуллик муассасасига мурожаат қилиши мумкин.

Консуллик муассасаси:

фуқарога унинг ҳуқуқларини тушунтиради;
маҳаллий органлар билан алоқа ўрнатишга кўмаклашади;
адвокатлар ва таржимонлар ҳақида маълумот беради;
зарур ҳолларда қайтиш ҳужжатини расмийлаштиради.

Бироқ консуллик хорижий давлатнинг қонуний суд ёки тергов жараёнини бекор қила олмайди.

Хориждаги ватандошлар ҳам қўллаб-қувватланадими?

Давлат хорижда яшаётган ватандошлар билан алоқаларни сақлаш ва ривожлантириш тўғрисида халқаро ҳуқуқ нормаларига мувофиқ ғамхўрлик қилади.

Бу қоида хориждаги ватандошларнинг маданий, маърифий ва ижтимоий алоқаларини қўллаб-қувватлашга қаратилган. Ватандош мақоми Ўзбекистон фуқаролиги билан бир хил эмас.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси

Ўзбекистон Республикасининг Жиноят-процессуал кодекси