Ёшлар ҳуқуқларига оид энг муҳим 5 та кафолат

Ёшлар кимлар?

Ёшлар — ўн тўрт ёшга тўлган ва ўттиз ёшдан ошмаган шахслар.

Ёшларнинг Конституция ва қонунларда белгиланган ҳуқуқлари бошқа шахсларнинг ҳуқуқлари билан тенг ҳимоя қилинади. Ёшга доир махсус кафолатлар эса уларнинг таълим олиши, касб эгаллаши, ишга жойлашиши ва жамият ҳаётида иштирок этиши учун қўшимча имкониятлар яратишга қаратилган.

1. Ёшларнинг барча асосий ҳуқуқлари ҳимоя қилинади

Давлат ёшларнинг:

шахсий;
сиёсий;
иқтисодий;
ижтимоий;
маданий;
экологик ҳуқуқлари ҳимоя қилинишини таъминлайди.

Ёшлар бошқа шахслар каби яшаш, эркинлик, таълим, меҳнат, соғлиқни сақлаш, ахборот олиш ва ўз ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ҳуқуқига эга.

Ёшга, жинсга, миллатга, тилга, динга ёки бошқа белгиларга кўра камситишга йўл қўйилмайди.

2. Жамият ва давлат ҳаётида иштирок этиш рағбатлантирилади

Давлат ёшларнинг:

сайлов ва референдумларда иштирок этиши;
давлат ва жамоат ташкилотларига мурожаат қилиши;
ёшлар ташкилотлари ва нодавлат нотижорат ташкилотларини тузиши;
жамоатчилик назоратида иштирок этиши;
ижтимоий лойиҳа ва ташаббусларни амалга ошириши учун шароит яратади.

Қонунда белгиланган ёшга етган фуқаро давлат органларига сайланиш, давлат хизматига кириш ва бошқа сиёсий ҳуқуқлардан фойдаланиши мумкин.

3. Ҳар томонлама ривожланиш учун шароит яратилади

Давлат ёшларнинг:

интеллектуал;
ижодий;
жисмоний;
маънавий ва ахлоқий жиҳатдан ривожланиши учун шарт-шароитлар яратади.

Бу мақсадда таълим, фан, маданият, санъат, спорт, ахборот технологиялари ва тадбиркорлик соҳаларида дастурлар, танловлар, грантлар ҳамда бошқа қўллаб-қувватлаш чоралари амалга оширилиши мумкин.

Қўллаб-қувватлаш шартлари ҳар бир дастурнинг алоҳида тартибида белгиланади.

4. Таълим, меҳнат, соғлиқ ва уй-жой ҳуқуқлари қўллаб-қувватланади

Давлат ёшларнинг:

сифатли таълим олиши;
касб ва ҳунар эгаллаши;
соғлиғини сақлаши;
ишга жойлашиши;
бандлиги таъминланиши;
уй-жойга эга бўлиши;
мазмунли дам олиши учун шарт-шароитлар яратади.

Ёшларга таълим кредити, касбга ўқитиш, тадбиркорликни қўллаб-қувватлаш, ишга жойлашишга кўмаклашиш ва уй-жой дастурлари қонунчиликда белгиланган талаблар асосида тақдим этилиши мумкин.

5. Ватанпарварлик ва қадриятларга ҳурмат шакллантирилади

Давлат ва жамият ёшларда:

миллий ва умуминсоний қадриятларга содиқлик;
халқнинг тарихи ва маданий меросига ҳурмат;
Ватанга муҳаббат;
қонунларга ҳурмат;
фуқаролик масъулияти;
бағрикенглик ва инсон ҳуқуқларига ҳурмат туйғуларини шакллантириш тўғрисида ғамхўрлик қилади.

Бу жараён ёшларнинг фикрлаш, сўз, виждон ва эътиқод эркинлигини чекламаслиги керак.

Ёшнинг ҳуқуқи бузилса қаерга мурожаат қилинади?

Ҳуқуқи бузилган ёш:

тегишли давлат органига;
Ёшлар ишлари агентлиги ёки унинг ҳудудий бўлинмасига;
таълим ташкилоти ёки иш берувчига;
прокуратурага;
Омбудсманга;
судга мурожаат қилиши мумкин.

Вояга етмаган шахснинг манфаатларини унинг ота-онаси, васийси, ҳомийси ёки қонуний вакили ҳам ҳимоя қилиши мумкин.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикаси Конституцияси

«Ёшларга оид давлат сиёсати тўғрисида»ги Қонун