Пенсия ва нафақа — ижтимоий таъминотнинг бир-биридан фарқ қилувчи турларидир. Уларни тайинлаш асослари, ҳисоблаш тартиби ва тўлов миқдори турлича бўлади.
Пенсия — фуқарога ёшга тўлиши, ногиронлик белгиланиши ёки боқувчисини йўқотиши муносабати билан қонунчиликда белгиланган шартлар асосида мунтазам тўланадиган пул таъминоти.
Нафақа — қонунчиликда назарда тутилган муайян ижтимоий ҳолат юзага келганда фуқарога тайинланадиган пул тўлови.
Давлат пенсияларининг қуйидаги турлари мавжуд:
Пенсия тайинлашда пенсия турига қараб фуқаронинг:
Иш стажига эга бўлмаган фуқаролар ва уларнинг оила аъзолари давлат пенсиясини олиш ҳуқуқига эга бўлмаслиги мумкин. Бундай шахсларни ижтимоий таъминлаш тартиби алоҳида қонунчилик ҳужжатлари билан белгиланади.
Нафақалар муайян ижтимоий тоифаларга ёки қонунчиликда белгиланган ҳолатларда тайинланади.
Жумладан:
Нафақанинг миқдори ва уни тайинлаш шартлари нафақанинг турига қараб алоҳида белгиланади.
Пенсия одатда шахснинг иш стажи, иш ҳақи, ёши, ногиронлиги ёки боқувчисининг меҳнат фаолияти билан боғлиқ ҳолда тайинланади.
Нафақа эса муайян ижтимоий ҳолат, эҳтиёж ёки шахснинг қонунчиликда белгиланган тоифага мансублиги асосида тайинланади.
Шу сабабли «нафақа» пенсия сўзининг таржимаси эмас. Улар алоҳида ҳуқуқий асослар ва тайинлаш тартибига эга бўлган ижтимоий тўловлардир.