Судланганлик ҳолатининг тугалланиши

Какие бывают суды

Судланганлик тушунчаси

Судланганлик — шахснинг жиноят содир этганлиги учун ҳукм қилинганидан келиб чиқадиган ҳуқуқий ҳолат. Жазо тайинланган айблов ҳукми қонуний кучга кирган кундан шахс судланган ҳисобланади.

Судланганликнинг ҳуқуқий оқибатлари у тугалланган ёки олиб ташланган пайтдан бекор бўлади. Бу қоидалар Ўзбекистон Республикасининг Жиноят кодексининг 77–80-моддаларида белгиланган.

Судланганлик қачон тугалланади

Судланганлик ҳолати:

шартли ҳукм қилинганда — синов муддати тугаган куни;
мажбурий жамоат ишлари, хизмат бўйича чеклаш ёки интизомий қисмга жўнатиш жазоси ўталганидан кейин;
жарима ижро этилганидан, муайян ҳуқуқдан маҳрум қилиш ёки ахлоқ тузатиш ишлари ўталганидан кейин — бир йил ўтгач;
озодликни чеклаш жазоси ўталганидан кейин — икки йил ўтгач;
беш йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазоси ўталганидан кейин — тўрт йил ўтгач;
беш йилдан ортиқ, лекин ўн йилдан кўп бўлмаган озодликдан маҳрум қилиш жазоси ўталганидан кейин — етти йил ўтгач;
ўн йилдан ортиқ, лекин ўн беш йилдан кўп бўлмаган озодликдан маҳрум қилиш жазоси ўталганидан кейин — ўн йил ўтгач тугалланади.

Судланганликнинг тугалланиши учун алоҳида суд қарори талаб қилинмайди — белгиланган муддат тугаши билан у автоматик равишда юз беради.

Муддатни ҳисоблаш

Муддат асосий ва қўшимча жазолар тўлиқ ўталган ёки ижро этилган кундан ҳисобланади.

Агар шахс жазодан муддатидан илгари озод қилинган ёки жазо енгилроқ жазо билан алмаштирилган бўлса, муддат амалда ўталган жаза қисмидан келиб чиқиб ҳисобланади.

Агар судланганлик тугамасидан олдин янги жиноят содир этилса, аввалги судланганлик муддатининг ўтиши тўхтайди ва янги жиноят учун асосий ҳамда қўшимча жазо ўталганидан кейин қайта ҳисобланади.

Судланганликни муддатидан олдин олиб ташлаш

Озодликдан маҳрум қилиш жазосини ўтаган шахсга нисбатан маъмурий ёки интизомий таъсир чораси қўлланилмаган бўлса, суд белгиланган муддатнинг камида ярми ўтганидан кейин унинг судланганлигини илтимоснома асосида олиб ташлаши мумкин.

Судланганлик афв этиш ёки амнистия акти асосида ҳам олиб ташланиши мумкин.

Вояга етмаганлар бўйича янги қоида

18 ёшга тўлгунга қадар содир этган жинояти учун тайинланган жазони ўтаб бўлган шахс, умумий қоидага кўра, судланмаган деб ҳисобланади.

Муҳим: мазкур қоида ўта оғир жиноятларга, шунингдек шахс жазони ўтаб бўлганидан кейин 18 ёшга тўлгунга қадар қасддан янги жиноят содир этган ҳолларга татбиқ этилмайди.