Кимошди савдосини ташкил этиш ва ўтказиш тартиби

Кимошди савдосининг шакллари

Шартнома, агар унинг мазмунидан бошқача ҳол келиб чиқмаса, кимошди савдоси ўтказиш орқали тузилиши мумкин. Савдода шартнома тузиш ҳуқуқи ҳам реализация қилиниши мумкин.

Кимошди савдоси:

аукцион;
танлов шаклида ўтказилади.

Аукционда энг юқори нархни таклиф қилган шахс ғолиб бўлади. Танловда эса олдиндан тайинланган комиссия хулосаси бўйича энг яхши шартларни таклиф қилган иштирокчи ғолиб деб топилади.

Савдолар очиқ ёки ёпиқ бўлиши мумкин. Очиқ савдода истаган шахс, ёпиқ савдода эса фақат махсус таклиф қилинган иштирокчилар қатнашади.

Савдо ҳақида хабар бериш

Агар қонунчиликда бошқача муддат белгиланмаган бўлса, ташкилотчи савдо ўтказилиши ҳақида камида 30 кун олдин хабар бериши керак.

Хабарда:

савдонинг вақти, жойи ва шакли;
савдога қўйилаётган объект;
иштирокчиларни рўйхатдан ўтказиш тартиби;
бошланғич нарх;
савдо натижаларини расмийлаштириш тартиби;
шартнома тузиш ҳуқуқи сотилаётган бўлса, уни амалга ошириш муддати кўрсатилади.

Савдони ўтказишдан бош тортиш

Агар қонунда ёки хабарда бошқача қоида белгиланмаган бўлса, ташкилотчи:

очиқ аукциондан — уни ўтказиш санасидан камида уч кун олдин;
очиқ танловдан — уни ўтказиш санасидан камида 30 кун олдин бош тортиши мумкин.

Муддат бузилса, иштирокчиларга етказилган ҳақиқий зарар қопланади. Ёпиқ савдодан бош тортилганда эса таклиф қилинган иштирокчиларнинг ҳақиқий зарари бош тортиш вақтидан қатъи назар қопланиши керак.

Закалат ва савдо натижаси

Иштирокчилар хабарда кўрсатилган миқдор ва муддатда закалат тўлайди. Савдо ўтказилмаса ёки иштирокчи ғолиб бўлмаса, закалат қайтарилади. Ғолиб тўлаган закалат шартнома бўйича тўловлар ҳисобига киритилади.

Ғолиб ва ташкилотчи савдо ўтказилган куни натижалар тўғрисидаги баённомани имзолайди.

Муҳим: натижалар тўғрисидаги баённома шартнома кучига эга. Ғолиб уни имзолашдан бош тортса, закалатидан маҳрум бўлади; ташкилотчи бош тортса, закалатни икки ҳисса қайтариб, ундан ортиқ етказилган зарарни ҳам қоплайди.

Агар савдо предмети фақат шартнома тузиш ҳуқуқи бўлса, тарафлар хабарда кўрсатилган ёки қонунда белгиланган муддатда шартнома тузиши шарт.

Тартиб Фуқаролик кодексининг 379–381-моддаларида белгиланган. Айрим давлат активлари, ер участкалари ва ижро ҳужжатлари бўйича электрон савдолар учун махсус қоидалар қўлланилади.