Алимент тўлаши шарт бўлган шахс уни:
Ота-она вояга етмаган болани таъминлаш учун алимент тўлаш тартиби ва шаклини ўзаро келишиб белгилашга ҳақли. Бундай келишув қонунчилик талабларига ва боланинг манфаатларига зид бўлмаслиги керак.
Алимент нақд пулда берилганда тилхат олиш, банк ёки почта орқали ўтказилганда эса тўлов мақсадида «алимент», боланинг фамилияси, исми ва тўлов тегишли бўлган даврни кўрсатиш мақсадга мувофиқ.
Алимент тўловчи иш жойига ёки пенсия, нафақа, стипендия ва бошқа маблағ оладиган ташкилотга ёзма ариза бериб, алиментни ҳар ойда ушлаб қолишни сўраши мумкин.
Аризада алимент олувчининг маълумотлари ва банк реквизитлари, боланинг фамилияси, исми, туғилган санаси, ушлаб қолинадиган миқдор ҳамда тўловни бошлаш санасини кўрсатиш мақсадга мувофиқ.
Вояга етмаган болалар учун алимент ариза асосида қуйидаги миқдорларда ушлаб қолинади:
Ҳар бир бола учун тўланадиган алимент миқдори қонунчиликда белгиланган меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг 26,5 фоизидан кам бўлмаслиги керак. Алимент тўловчи бола таъминоти учун бундан кўпроқ маблағ тўлаши мумкин.
Алимент ихтиёрий тўланганда ҳар бир тўловни тасдиқловчи ҳужжатларни сақлаш муҳим. Банк тўлов ҳужжати, почта квитанцияси, алимент олувчининг тилхати ёки ташкилот томонидан берилган маълумотнома тўлов амалга оширилганини тасдиқлаши мумкин.
Ҳужжатда тўланган сумма, тўлов санаси, қайси бола ва қайси давр учун тўлангани аниқ кўрсатилиши кейинчалик алимент қарзи бўйича низо келиб чиқишининг олдини олади.
Вояга етмаган болани таъминлаш учун алимент бола вояга етгунига қадар бўлган давр учун олдиндан тўланиши мумкин. Олдиндан тўлов пул шаклида ёки кўчмас мулк, кўчар мулк ёхуд бошқа қимматли ашёни алимент олувчига бериш орқали амалга оширилиши мумкин.
Ижро ҳужжати Мажбурий ижро бюроси иш юритувида бўлса, алиментни олдиндан тўлашга фақат алимент бўйича қарздорлик мавжуд бўлмаганда йўл қўйилади. Давлат ижрочиси олдиндан тўланадиган суммани ҳисоблайди ва қарздор ижро ҳужжатини ижро этиш усули ҳамда тартибини ўзгартириш тўғрисида судга ариза беради.
Олдиндан тўлов, қоида тариқасида, камида беш йиллик давр учун амалга оширилади. Агар боланинг вояга етишига беш йилдан кам вақт қолган бўлса, алимент қолган давр учун олдиндан тўланади. Суд ажримида кўрсатилган пул ёки мол-мулк ўн иш кунидан кечиктирмай топширилиши керак.
Алимент даромадга нисбатан улушда белгиланган бўлса, уни олдиндан тўлаш кейинчалик алимент тўловчининг даромади ошиши натижасида юзага келадиган қўшимча тўловларни тўлашдан озод қилмайди.
Алиментнинг ихтиёрий тўланиши алимент олувчини хоҳлаган вақтда алимент ундириш тўғрисида судга ариза ёки даъво билан мурожаат қилиш ҳуқуқидан маҳрум этмайди.
Алимент тўлаш тўхтатилса, тўлиқ тўланмаса ёки унинг миқдори бўйича низо келиб чиқса, алимент олувчи судга мурожаат қилиши мумкин. Суд ҳужжати ёки нотариал тасдиқланган алимент келишуви бажарилмаган тақдирда, ҳужжат мажбурий ижро этиш учун Мажбурий ижро бюросининг тегишли туман ёки шаҳар бўлимига тақдим этилади.