Ер участкаларига бўлган ҳуқуқларнинг бекор қилиниши

Ҳуқуқни бекор қилиш асослари

Бутун ер участкасига ёки унинг бир қисмига эгалик қилиш, ундан доимий ёки муддатли фойдаланиш, шунингдек ижара ҳуқуқи қуйидаги ҳолларда бекор қилиниши мумкин:

ер участкасидан ихтиёрий воз кечилганда;
ер участкаси берилган муддат тугаганда, ижара шартномаси янги муддатга узайтирилган ҳоллар бундан мустасно;
юридик шахс тугатилганда;
хизмат учун чек ер беришга асос бўлган меҳнат муносабатлари бекор бўлганда;
ер участкасидан рухсат этилган фойдаланишнинг асосий турига номувофиқ фойдаланилганда;
ер участкасидан оқилона фойдаланилмаганда;
ердан тупроқ унумдорлигини пасайтирадиган, уни ифлослантирадиган ёки экологик вазиятни ёмонлаштирадиган усулларда фойдаланилганда;
ер солиғи ёки ижара ҳақи мунтазам равишда тўланмаганда;
ер участкасини олганлик учун ҳақ бўйича муддати ўтган қарздорлик ваколатли орган огоҳлантирганидан кейин 6 ой ичида бартараф этилмаганда;
қишлоқ хўжалиги эҳтиёжлари учун берилган ердан бир йил, бошқа эҳтиёжлар учун берилган ердан икки йил мобайнида фойдаланилмаганда;
ер участкаси қонунда белгиланган тартибда олиб қўйилганда.

Мулк ҳуқуқининг бекор қилиниши

Хусусий мулк бўлган ер участкасига мулк ҳуқуқи қуйидаги ҳолларда бекор қилинади:

ер участкаси ёки ундаги кўчмас мулк бошқа шахсга ўтказилганда;
ер участкаси ва ундаги кўчмас мулк жамоат эҳтиёжлари учун қайта сотиб олинганда;
қонунда назарда тутилган ҳолларда мусодара ёки реквизиция қилинганда;
ижро ҳужжатлари бўйича ундирув ер участкасига қаратилганда.

Мулк ҳуқуқининг бошқа шахсга ўтиши ҳуқуқни «жазо тариқасида бекор қилиш» эмас, балки янги мулкдорнинг ҳуқуқини давлат рўйхатидан ўтказиш билан боғлиқ ҳуқуқий натижадир.

Ҳуқуқни бекор қилиш тартиби

Ихтиёрий воз кечиш, муддатнинг тугаши, юридик шахснинг тугатилиши ёки хизмат чек ерига асос бўлган меҳнат муносабатларининг бекор қилиниши каби ҳолатларда қарор қонунчиликда белгиланган ваколат доирасида, ҳуқуқни бекор қилиш асосли эканини тасдиқловчи ҳужжатлар асосида қабул қилинади.

Ердан рухсат этилган фойдаланиш турига номувофиқ фойдаланиш, оқилона фойдаланмаслик, экологик талабларни бузиш, тўловларни мунтазам тўламаслик ёки белгиланган муддатда ердан фойдаланмаслик ҳолатларида ҳуқуқни бекор қилиш суд тартибида амалга оширилади.

Ижара ҳуқуқи тегишли асосга қараб ижара шартномасини бекор қилиш орқали тугатилади.

Давлат органи ер участкасига бўлган ҳуқуқни электрон онлайн-аукцион ёки очиқ танлов натижалари ҳақидаги баённомани оддий тарзда бекор қилиш ёки ўзгартириш орқали тугатишга ҳақли эмас.

Жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш

Жамоат эҳтиёжлари учун ер участкасини олиб қўйиш ҳуқуқни бекор қилишнинг алоҳида тартибидир. Ташаббус бўйича очиқ муҳокама ўтказилади ва қарор тегишли вакиллик органи депутатлари умумий сонининг камида учдан икки қисми овози билан қабул қилинади.

Ҳокимлик ва ҳуқуқ эгаси ўртасида компенсация тури, миқдори, уни бериш муддати ҳамда кўчмас мулкни бўшатиш муддати кўрсатилган келишув тузилади. Келишув нотариал тартибда тасдиқланади.

Ер участкасини жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйиш фақат қонунда назарда тутилган компенсация тўлиқ берилгандан кейин амалга оширилади. Кўчмас мулкни бўшатиш муддати компенсация тўлиқ берилган кундан бошлаб ҳисобланади ва 6 ойдан ошмаслиги керак.

Шикоят қилиш тартиби

Ер участкасига бўлган ҳуқуқни бекор қилиш ҳақидаги қарордан норози шахс судга шикоят қилиши мумкин. Жамоат эҳтиёжлари учун олиб қўйишда компенсация миқдори, баҳолаш натижаси ёки келишув шартлари бўйича юзага келган низолар ҳам қонунчиликда белгиланган тартибда ҳал этилади.