Шаҳарсозлик фаолиятини алоҳида тартибга солиш

Алоҳида тартибни жорий этиш асослари

Ҳудуддан фойдаланишнинг умумий қоидалари орқали фуқаролар, юридик шахслар, жамият ва давлат манфаатларини таъминлаш мумкин бўлмаса ёки қийинлашса, шаҳарсозлик фаолиятига алоҳида тартиб жорий этилади.

Бундай тартиб:

ҳудуддан фойдаланишнинг махсус қоидаларини белгилаш;
махсус шаҳарсозлик нормалари ва қоидаларини жорий этиш;
шаҳарсозлик ҳужжатларини ишлаб чиқиш, тасдиқлаш ва амалга оширишнинг алоҳида тартибини белгилаш;
ҳудуд ва аҳоли пунктларини зарарли таъсирлардан ҳимоя қилиш тарҳларини ишлаб чиқиш;
шаҳарсозлик фаолияти учун махсус рухсатномалар бериш орқали амалга оширилади.

Алоҳида тартиб мажбурий бўлган ҳудудлар

Қуйидаги ҳолларда шаҳарсозлик фаолияти алоҳида тартибга солиниши лозим:

ҳудуд табиий ёки техноген фавқулодда вазиятлар таъсирига дучор бўлганда;
ҳудудда кимёвий, биологик ёки радиоактив ифлосланиш белгиланган меъёрдан юқори бўлганда;
шаҳарсозлик фаолияти муҳофаза этиладиган табиий ҳудудда амалга оширилганда.

Ифлосланиш инсон ҳаёти ва соғлиғига хавф туғдирса, ҳудуд консервация қилиниши, махсус ишловдан ўтказилиши ёки ундан фойдаланишга нисбатан алоҳида режим белгиланиши мумкин.

Алоҳида тартиб жорий этилган ҳудудда одатдаги қурилиш рухсатномасининг мавжудлиги махсус режим талабларига риоя қилмасдан қурилиш олиб бориш ҳуқуқини бермайди.

Алоҳида тартиб қўлланилиши мумкин бўлган объектлар

Қуйидагилар алоҳида тартибга солинадиган объектлар жумласига киритилиши мумкин:

ноёб ландшафтларга эга ва муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар;
курорт ва рекреация ҳудудлари;
махсус иқтисодий ва кичик саноат зоналари;
сув ресурсларининг муҳофаза зоналари;
Тошкент ва Нукус шаҳарлари;
вилоятларнинг маъмурий марказлари;
маъмурий марказларга туташ зоналар;
маданий мерос объектлари мавжуд аҳоли пунктлари;
курорт, қўриқхона ва туристик салоҳиятга эга аҳоли пунктлари;
алоҳида табиий-иқлим шароитларига эга ҳудудлар;
ҳарбий ва бошқа режимли ҳудудлардаги аҳоли пунктлари.

Объектнинг аҳамияти ва чегараларини белгилаш

Алоҳида тартибга солинадиган объектлар умумдавлат ёки маҳаллий аҳамиятга молик бўлиши мумкин.

Умумдавлат аҳамиятига молик объектлар жумласига киритиш ва уларнинг чегараларини белгилаш тегишли давлат органларининг тақдимномалари асосида Вазирлар Маҳкамаси томонидан амалга оширилади.

Табиий ва техноген хавфлар ёки кучли ифлосланиш мавжуд айрим маҳаллий объектлар бўйича қарорлар Фавқулодда вазиятлар вазирлиги томонидан белгиланган келишувлар асосида қабул қилинади.

Муҳофаза этиладиган табиий ҳудудлар, алоҳида режимли аҳоли пунктлари, Нукус шаҳри, вилоятларнинг маъмурий марказлари ва маданий мерос объектлари мавжуд шаҳарларга оид айрим маҳаллий объектлар халқ депутатлари тегишли Кенгашлари томонидан белгиланади.

Объект чегараси тасдиқланган шаҳарсозлик ҳужжатлари асосида белгиланади ва у маъмурий-ҳудудий бирлик чегараси билан мос келмаслиги мумкин.

Хавфсизлик ва махсус рухсатномалар

Алоҳида режимда шаҳарсозлик фаолияти фуқаро муҳофазаси, фавқулодда вазиятларнинг олдини олиш ва террорчилик ҳаракатларига қарши ҳимоя талабларига риоя этилган ҳолда амалга оширилади.

Давлат сирлари ёки қонун билан қўриқланадиган бошқа сирга оид объектларни, шунингдек алоҳида тартибга солинадиган объектларни қуриш учун қонунчиликда назарда тутилган махсус рухсатнома талаб қилинади.

Норматив ҳужжатлар

Ўзбекистон Республикасининг Шаҳарсозлик кодекси, 22.02.2021 йил