Аҳоли пунктининг бош режаси аҳоли пунктини ҳудудий ривожлантиришнинг асосий йўналишлари ва фуқаролар учун қулай ҳаёт муҳитини комплекс шакллантириш шартларини белгилайдиган шаҳарсозлик ҳужжатидир.
Бош режада:
Аҳоли пунктининг бош режаси 20–25 йиллик ҳисоб-китоб даврига мўлжаллаб ишлаб чиқилади.
У:
Шаҳарнинг бош режаси ва шаҳар атрофи зонасини режалаштириш лойиҳаси чегарадош ҳудудларнинг ижро этувчи ҳокимият органлари келишуви асосида ягона ҳужжат сифатида ишлаб чиқилиши мумкин.
Маданий мерос объектлари мавжуд аҳоли пунктида тарихий-архитектура режаси ва маданий мерос объектларининг муҳофаза зоналари ҳисобга олиниши шарт.
Аҳоли пунктининг бош режаси мавжуд бўлмаганда ёки янги бош режа ишлаб чиқилаётганда жорий қурилиш учун ер участкаси ажратишга оид масалалар туман ёки шаҳар қурилиш бўлимининг тақдимномасига асосан тегишли ҳудудий архитектура-шаҳарсозлик кенгаши билан келишилади.
Янги бош режа ишлаб чиқилаётган даврда давлат аҳамиятига молик объектлар учун ер ажратиш материаллари бош режани ишлаб чиқувчи билан ҳам келишилиши лозим.
Аҳоли пунктлари ҳудудида объектларни бош режа ва бошқа зарур шаҳарсозлик ҳужжатларисиз лойиҳалаштириш ва қуриш тақиқланади.
Қонуний манфаатларига дахл қилинган жамоатчилик назорати субъектлари тасдиқланган бош режага ўзгартиш киритиш бўйича таклиф бериши мумкин.
Бундай таклиф:
Маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органи таклифни 15 кун ичида кўриб чиқади. Жамоатчилик муҳокамасини ўтказиш зарурати бўлмаса, аризачига асослантирилган рад жавоби юборилади.
Эксперт баҳолаш натижалари олингандан кейин таклиф буюртмачи томонидан аризачи ёки унинг вакили иштирокида яна 15 кун ичида кўриб чиқилади. Эксперт баҳолаш ва ўзгартишларни ишлаб чиқиш буюртмачи маблағлари ҳисобидан амалга оширилади.
Шаҳарсозлик фаолияти объектларига:
Давлат органлари, фуқароларнинг ўзини ўзи бошқариш органлари, юридик ва жисмоний шахслар, шунингдек давлат-хусусий шериклик асосида фаолият юритувчи шахслар буюртмачи бўлиши мумкин.
Буюртмачи:
Буюртмачи қурилиш, реконструкция, таъмирлаш ёки бузиш ишларининг қонуний ташкил этилиши, зарур лойиҳа, экспертиза ва назорат ишлари бажарилиши учун масъул ҳисобланади.
Шаҳарсозлик фаолияти соҳасидаги давлат бошқарувини Вазирлар Маҳкамаси, шаҳарсозлик соҳасидаги махсус ваколатли давлат органи ва маҳаллий ижро этувчи ҳокимият органлари амалга оширади.
Махсус ваколатли давлат органининг ўз ваколатлари доирасида қабул қилган қарорлари давлат органлари, ташкилотлар, юридик ва жисмоний шахслар учун мажбурийдир.