Қонун татбиқ этиладиган ҳолатлар

Қонун, жумладан, қуйидаги ҳолатларда ҳуқуқларни эътироф этишни назарда тутади:

• фуқаролар томонидан 2018 йил 1 майга қадар якка тартибда уй-жой қуриш орқали ўзбошимчалик билан эгалланган ер участкалари;
• ҳуқуқни тасдиқловчи ҳужжатда кўрсатилган майдондан 2018 йил 1 майга қадар ортиқча эгалланган ер участкалари;
• аввалги бир марталик умумдавлат акцияси доирасида ҳуқуқни эътироф этиш мумкин деб топилган, лекин расмийлаштириш якунланмаган объектлар;
• боғдорчилик ва узумчилик ширкатлари ҳудудидаги турар жойлар ва улар эгаллаган ерлар;
• кичик саноат зонасида 2020 йил 9 мартга қадар қурилган айрим нотурар бино ва иншоотлар;
• хусусийлаштирилган ёки мулк ҳуқуқи белгиланган тартибда эътироф этилган бино ва иншоотлар эгаллаган ер участкалари.

Ҳуқуқларни эътироф этишнинг асосий шартлари

2018 йил 1 майга қадар якка тартибда уй-жой қурилган ер участкаси бўйича қуйидаги шартларнинг барчаси бажарилиши керак:

• ер участкаси бошқа шахсга ажратилмаган ва электрон онлайн-аукционга қўйилмаган бўлиши;
• ердан фойдаланиш юзасидан бошқа шахслар билан низо мавжуд бўлмаслиги;
• ер солиғи ва мол-мулк солиғи бўйича қонунда белгиланган миқдордан ортиқ қарздорлик мавжуд бўлмаслиги.

Амалдаги таҳрирга кўра, солиқ қарздорлиги деганда ушбу объектлар бўйича БҲМнинг 30 бараваридан ошадиган қарздорлик тушунилади.

Ҳуқуқ автоматик равишда эътироф этилмайди. Объект Қонунда назарда тутилган тоифага кириши ва белгиланган барча шартларга мувофиқ бўлиши керак.

Эътироф этиладиган ҳуқуқлар

Ер участкасига ижара ҳуқуқи, унда қурилган бино ва иншоотларга эса мулк ҳуқуқи эътироф этилади.

Ижара муддати:

• якка тартибдаги уй-жой эгаллаган ер участкаси учун — 99 йил;
• бошқа ер участкалари учун — 49 йил.

Ижара ҳуқуқи давлат рўйхатидан ўтказилгандан кейин қишлоқ хўжалигига мўлжалланмаган ер участкаси белгиланган тартибда хусусийлаштирилиши мумкин.

Хатлов ва ҳужжатларни кўриб чиқиш

Объектларни аниқлаш ишлари Кадастр агентлиги тасдиқлайдиган ҳар йилги режа-жадвал асосида маҳаллалар кесимида босқичма-босқич ўтказилади.

Хатлов натижасида электрон йиғмажилд яратилади ва маълумотлар ваколатли ташкилотлар билан автоматлаштирилган ахборот тизими орқали келишилади. Электрон йиғмажилддаги маълумотлар жамоатчиликка эълон қилинади.

Манфаатдор шахслар маълумотлар бўйича эътирозини улар эълон қилинган кундан бошлаб 10 кун ичида билдириши мумкин. Шикоят келиб тушмаса, маълумотлар эълон қилинганидан кейин бир ой ўтгач йиғмажилд адлия органига юборилади.

Адлия органи ҳужжатларни 20 иш куни ичида ўрганиб, ҳуқуқларни эътироф этиш асосли ёки асосли эмаслиги ҳақида хулоса тайёрлайди.

Бир марталик тўлов

Айрим асослар бўйича ижара ҳуқуқини эътироф этиш учун қуйидаги миқдорда бир марталик тўлов ундирилади:

• Тошкент шаҳрида — БҲМнинг 5 баравари;
• Нукус шаҳри ва вилоят марказларида — БҲМнинг 3 баравари;
• вилоят бўйсунувидаги бошқа шаҳарларда — БҲМнинг 2 баравари;
• бошқа аҳоли пунктларида — БҲМнинг 1 баравари.

I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахслар, шунингдек аввалги умумдавлат акциясида йиғимни тўлиқ тўлаган шахслар бир марталик тўловдан озод қилинади. «Ижтимоий ҳимоя ягона реестри»га киритилган шахслар тўловнинг 50 фоизини тўлайди.

Шахс Кадастр агентлигининг хабарномасини олгандан кейин 20 иш куни ичида бир марталик тўловнинг 50 фоизини тўлиқ тўласа, унинг қолган қисмини тўлашдан озод қилинади.

Тўловни бўлиб-бўлиб тўлаш ҳам мумкин. Белгиланган қатъий миқдордаги тўловлар бир йилгача, бозор қиймати асосида ҳисобланадиган тўловлар эса уч йилгача бўлиб тўланиши мумкин. Тўлов тўлиқ амалга оширилгунига қадар кўчмас мулкни бошқа шахсга ўтказишга тақиқ қўйилади.

Қарор қабул қилиш ва шикоят

Тўлов амалга оширилгандан ёки бўлиб-бўлиб тўлаш шартномаси имзолангандан кейин ҳужжатлар тегишли Кенгашга юборилади. Масала уч ой ичида сессияда кўриб чиқилади.

Адлия органининг хулосаси устидан Ўзбекистон Республикаси Адлия вазирлигига ёки судга, Кенгаш қарори устидан эса судга шикоят қилиш мумкин.

Қонун 2028 йил 1 январга қадар амал қилади.